საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის
ვლადიმერ ჭავჭანიძის სახელობის კიბერნეტიკის ინსტიტუტი
სანდრო ეულის ქ. 5, თბილისი 0186, საქართველო
ტელ. +995 32 2187633; +995 32 2187055.
ფაქსი +995 32 2545931
ელ-ფოსტა ic@cybernet.ge


Check e-mail
Vladimir Chavchanidze Institute of Cybernetics
of the Georgian Technical University
Sandro Euli str. 5, Tbilisi 0186, Georgia
Tel. +995 32 2187633; +995 32 2187055.
Fax. +995 32 2545931
e-mail ic@cybernet.ge

თავფურცელი
Home
განცხადებები
Announcements
წესდება
Regulations
სამეცნიერო საბჭო
Academic Council
სტრუქტურა და სია
Structure & Staff
წლიური ანგარიში
Annual report
საერთაშორისო პროექტები
International Projects

კიბერნეტიკის ინსტიტუტი



სამეცნიერო და სამეცნიერო-საორგანიზაციო სამუშაოების 2008 წლის ანგარიში



თბილისი
2009

     ს.ს.ი.პ. კიბერნეტიკის ინსტიტუტში 2008 წელს კვლევითი სამუშაოები მიმდინარეობდა 30 პროგრამის მიხედვით. ყველა პროგრამა სრულდებოდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერებისა სამინისტროს სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების 2008 წლის გეგმის შესაბამისად. გარდა ამისა: 7 სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაო მიმდინარეობდა საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტებით, 1 სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაო მიმდინარეობდა ISTC-ს გრანტით, 1 სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაო მიმდინარეობდა STCU-ს გრანტით, 1 სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაო მიმდინარეობდა US Office of Naval Research -ის გრანტით და 2 სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაო მიმდინარეობდა საფრანგეთის ECONET-ის გრანტის ფარგლებში.

2008 წელს დასრულებული პროგრამების მეცნიერული შედეგები:

1. მათემატიკური კიბერნეტიკის განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: "მეორე რიგის ჩვეულებრივი წრფივი ცვლადკოეფიციენტებიანი არაერთგვაროვანი მატრიცული განტოლებების ანალიზი და მისი გამოყენებები"
კოორდინატორი: აკად. გ.ხარატიშვილი
ძირითადი შედეგები: დადგენილი იქნა ზოგადი ამონახსნების ფორმულები მეორე რიგის წრფივი არაერთგვაროვანი ცვლადკოეფიციენტებიანი მატრიცული და სკალარული დიფერენციალური განტოლებების კერძო კლასებისათვის [1].
1.G.Kharatishvili General Solutions of Linear Matrix and Scalar Subcanonical Second Order Differential Equations with Variable Coefficients. Bull.Georgian Acad.Sci. 2008, vol.2, N 2, pp. 5-13
პროგრამის ფარგლებში დამუშავდა გარკვეული ამოცანები ოპტიმალური მართვის თეორიაში (პროფ. თ.თადუმაძე).
პროფ. თამაზ თადუმაძის 2008 წლის სამეცნიერო ანგარიში

სამეცნიერო შედეგები:
ა) მართვებში განაწილებული დაგვიანების შემცველი არაწრფივი დიფერენციალური განტოლებისათვის შერეული საწყისი პირობით, დამტკიცებულია ამონახსნის ვარიაციის წრფივი წარმოდგენა შეშფოთებების მიმართ (ვარიაციის ფორმულა). ოპტიმალური ამოცანისათვის არაფიქსირებული საწყისი მომენტით, მართვებში განაწილებული დაგვიანებით და შერეული საწყისი პირობით, ვარიაციის ფორმულის გამოყენებით, მიღებულია ოპტიმალურობის აუცილებელი პირობები: მართვისთვის მაქსიმუმის პრინციპის ფორმით, ხოლო საწყისი და საბოლოო მომენტებისათვის ტოლობების სახით. (იხ. პუნქტი 3, [3]).
ბ) შებრუნებული ამოცანის ,,წრფივი სამართი დაგვიანებულარგუმენტიანი დიფერენციალური განტოლებისათვის ვიპოვოთ ისეთი საწყისი ფუნქცია და მართვა, რომლის შესაბამისი ამონახსნი დროის მოცემულ მომენტში ემთხვევა მოცემულ ვექტორს” მიახლოებით ამოხსნის საკითხი დაყვანილია ოპტიმალური ამოცანის ამოხსნაზე. ამ უკანასკნელისათვის მიღებულია საწყისი ფუნქციისა და მართვის ოპტიმალურობის აუცილებელი და საკმარისი პირობები. დამტკიცებულია თეორემა ოპტიმალური საწყისი ფუნქციისა და მართვის არსებობისა და ერთადერთობის შესახებ. აღნიშნული შედეგების საფუძველზე ოპტიმალური ამოცანა ამოხსნილია იტერაციული მეთოდით. დამტკიცებულია იტერაციული პროცესის კრებადობა.
შენიშვნა: ბ) პუნქტში აღწერილი შედეგები მიღებულია გრანტი Econet-16362VB (2007-2008, France) ფარგლებში. თანაშემსრულებლები: ა.არსენაშვილი (თსუ), ა.ნაშავი (ნანტის უნივერსიტეტი).

გამოქვეყნებული ნაშრომები:
1) Variation formulas for solution of a nonlinear differential equation with time delay and mixed initial condition. J. Math.Sci. (NY) ,V. 148, No. 3, 2008, 302-330 (with G.L.Kharatishvili). http://www.springerlink.com/content/55538w735638630r/?p=87c090c6da304e7c81108b997f1bb103&pi=1
2) Linearized maximum principle for neutral-type, variable-structure optimal problems with delays in controls. J. Math. Sci.(NY), V. 148, No. 3, 2008, 382-398 (with A.I.Arsenashvili and I.V.Ramishvili). http://www.springerlink.com/content/55538w735638630r/?p=87c090c6da304e7c81108b997f1bb103&pi=3
3) On the well-posedness of the Cauchy problem for quasi-linear differential equations of neutral type. J. Math. Sci. (NY), V. 151, No. 6(2008), 3611-3630 ( with N.Gorgodze and I.Ramishvili). http://www.springerlink.com/content/lj2k25utv631v483/
4) On approximate solving of a class of an inverse problem for the linear delay differential equations, Bull.Georg. Nati. Acad. Sci.,v.2,no.2 (2008),24-28 (with A.Nachaoui, A.Arsenashvili).
5) Optimization of a delay variable structure control system with mixed intermediate condition, Bull. Georg. Nati. Acad. Sci. v.2 ,no.3(2008),22-26 ( A.Arsenashvili).

გამოსაქვეყნებლად მიღებული ნაშრომები:
1) Optimal control problems with delays and mixed initial condition, J. Math. Sci.(NY) (with G.Kharatishvili).
2) Optimal control of variable structure systems with delays and intermediate condition. Functional Differential Equations (with A.Arsenashvili).
3) Formulas of variation for solutions for some classes of functional differential equations and there applications. Nonlinear Analysis.
4) An inverse problem for some classes linear functional differential equations, J. App. and Comput. Math.
5) Optimization of delay controlled systems with non-fixed initial moment and mixed initial condition, Proceedings I.Vekua Institute of applied Mathematics.
6) Mathematical modeling of investment distribution and its optimization, Proceedings I.Vekua Institute of applied Mathematics (with A.Arsenashvili).

საერთაშორისო კონფერენციები:
1) An inverse problem for some classes linear functional differential equations. The 2 International Conference on Control and Optimization with Industrial Applications, June 2-4, 2008, Baku, Abstracts, p.168.
2) Formulas of variation for solutions for some classes of functional differential equations and there applications. The Fifth Congress of Nonlinear Analysts, July 2-9, 2008, Orlando, Florida, USA.
3) Optimization of delay controlled systems with non-fixed initial moment and mixed initial condition. International Conference on Modern Problems in Applied Mathematics, 7-9 October, 2008, Tbilisi, Abstracts, 48 p.
4) Formulas of variation for variable structure delay differential equation with mixed intermediate condition and their applications in optimal problems, International Conference on Modern Problems in Applied Mathematics, 7-9 October,2008, Tbilisi, Abstracts, 44 p., (with A.Arsenashvili).
5) Optimal control and inverse problems for some classes neutral differential Equations. Workshop ,,Journees Problems Inverses et Optimisation de Forme”, December 17-18, 2008, Nantes, France (with A.Nachaoui and A.Arsenashvili).

ადგილობრივი კონფერენციები:
1) შებრუნებული ამოცანები ზოგიერთი კლასის ფუნქციონალურ დიფერენციალური განტოლებებისთვის. ი.ვეკუას სახ. გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის სემინარის XXII გაფართოებული სხდომები, 22-24 აპრილი, 2008, თბილისი.

ღონისძიებებში მონაწილეობა:
1) International Conference on “Modern Problems in Applied Mathematics”, 7-9 October, 2008, Tbilisi (დიფერენციალური განტოლებების და ოპტიმალური მართვის სექციის თავმჯდომარე)
2) ი.ვეკუას სახ. გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის სემინარის XXII გაფართოებული სხდომები, 22-24 აპრილი, 2008, თბილისი (დიფერენციალური განტოლებების და ოპტიმალური მართვის სექციის თავმჯდომარე).
3) The 2 International Conference on Control and Optimization with Industrial Applications , June 2-4, 2008, Baku. (საერთაშორისო სამეცნიერო კომიტეტის წევრი).

II. პროგრამის დასახელება: “საწყისი ინფორმაციის საფუძველზე მასწავლი გამოსახულებების განსაზღვრის მეთოდიკის შემუშავება”
პროგრამის კოორდინატორი ნ. ტყემალაძე, ტექ. მეცნ. კანდ.
2008 წლის სამეცნიერო კვლევითი სამუშაოს მიზანი იყო 2006 – 2008 წ.წ. შესასრულებელი თემის ორი ამოცანის გადაწყვეტა და რეალიზაცია პერსონალურ კომპიუტერზე.
1) პირველი ამოცანა ეხება იმ შემთხვევას, როდესაც საწყისი ინფორმაცია მოცემულია მაწავლი და გამოსაცნობი გამოსახულებების სახით და რიცხვითი პარამეტრების რაოდენობა არის მცირე (2 ან 3).
2) მეორე ამოცანის შემთხვევაში საწყისი ინფორმაცია მოცემულია ერთი სვეტის სახით, რომელიც შეესაბამება ერთი პარამეტრის მნიშვნელობათა მიმდევრობას დროის წინა პერიოდთან მიმართებაში.
შემუშავებულია ორივე ამოცანის გადაწყვეტის ალგორითმი და რეალიზებულია პერსონალურ კომპიუტერზე;

ჟურნალში “მეცნიერება და ტექნოლოგიები” გამოქვეყნებულია ორი სტატია.
1) ნ. ტყემალაძე, მ. ქურიძე, ვ. ჯიხვაშვილი. სწავლებით სახეთა გამოცნობისათვის საწყისი ინფორმაციის წინასწარი დამუშავების მოდელის შესახებ. მეცნიერება და ტექნოლოგიები #1-3, 2008, 33-37.
2) ნ. ტყემალაძე, მ. მენაბდე, მ. ხანჯალაშვილი. სიტუაციებში სუბიექტის ქცევის მახასიათებ¬ლების, მოსწავლეთა შემოქმედებისა და ზოგადი უნარების განსაზღვრის ექსპერტული სისტემა. მეცნიერება და ტექნოლოგიები #4-6, 2008, 24-29.

III. პროგრამის დასახელება: "კვანტური გამოთვლების ანალიზური თეორია და კვანტური სისტემების მართვა"
პროგრამის კოორდინატორი: გ.გიორგაძე, ფიზ.-მათ. მეცნ. დოქტორი, პროფესორი.
ამოცანა 1. დროზე დამოკიდებული ჰამილტონიანით აღწერილი კვანტური სისტემებიდან ზუსტად ამოხსნადი მოდელების გამოყოფა. (ზუსტად ამოხსნადობის პრობლემა დროზე დამოკიდებულ კვანტურ-მექანიკურ სისტემებში).
მონაწილეები: გ.გიორგაძე, ა.სუზკო (დუბნის ბირთვული კვლევევბის გაერთიანებული ინსტიტუტის წამყ.მეცნ.თან.)

სამეცნიერო შედეგები:
ა) სუპერსიმეტრიული კვანტური მექანიკის მეთოდებით მოძებნილი იქნა ახალი ზუსტად ამოხსნადი შრედინგერის ტიპის განტოლებები, გამოყოფილი იქნა ისეთი დროზე დამოკიდებული ჰამილტონიანები, რომლებიც რედუცირდებიან სპეციალური სახის ფუქსის სიტემებზე. გამოთვლილ იქნა ამ სისტემების მონოდრომიის ჯგუფები. (with A.Suzko) Exactly solvable time-dependent models in quantum mechanics and their applications Physics of Particles and Nuclei 39 (4), pp. 578-596 http://www.springerlink.com/content/u3rxh280766q7655/
ბ) დროზე დამოკიდებული პერიოდული ჰამილტონიანით აღწერილი კვანტური სისტემების გეომეტრიული ფაზა გამოსახული იქნა ციკლური ამონახსნების საშუალებით. (with A.Suzko) Time-dependent exactly solvable models for quantum computing Physics of Particles and Nuclei Letters 5 (3), pp. 157-160 . http://www.springerlink.com/content/31x783r309102642/

ამოცანა 2. გეომეტრიული ფაზის საშუალებით ელემენტარული კვანტური გეიტების აგების შესაძლებლობა.
მონაწილეები: გ.გიორგაძე, ა.სუზკო (დუბნის ბირთვული კვლევების გაერთიანებული ინსტიტუტის წამყ.მეცნ.თან), რ.თევზაძე, ზ.მელიქიშვილი (კიბერნეტიკის ინსტიტუტი), ზ.გიუნაშვილი (ა.რაზმაძის მათ.ინსტიტუტი), კ.ფუჯიი (კიოტოს უნივერსიტეტი, იაპონია)

სამეცნიერო შედეგები:
ა) ანალიზურკოეფიციენტებიანი დიფ.განტოლებათა თეორიის ფარგლებში დაფუძნებული იქნა მონოდრომიული კვანტური გამოთვლები. Analytic methods in quantum computing. Journal of Mathematical Sciences 153 (2), pp. 70-119 http://www.springerlink.com/content/y150q2w0p816780u/
ბ) დამტკიცდა ზუსტად ამოხსნადი მოდელებით საბაზისო ოპერატორების აგების შესაძლებლობა ზოგადად. (with A.Suzko) Quantum computing in exactly solvable models and geometric phases. Journal of Mathematical Sciences 153 (2), pp. 186-196 http://www.springerlink.com/content/a1p38r4483n755q3/
გ) მოხდა გაფანტვის მატრიცების საშუალებით ელემენტარული კვანტური გეიტების აგება (with R.Tevzadze) Quantum computation with scattering matrices. Journal of Mathematical Sciences 153 (2), pp. 197-209 http://www.springerlink.com/content/r3mw782422836l43/?p=55280b8e5a0f40acbe8523c20617b8c6&pi=6
დ) შესწავლილი იქნა ატომ-ფოტონური ურთიერთქმედება და ამოხსნილი იქნა შესაბამისი შრედინგერის განტოლება (with Z.Melikishvili) Atom-photon interactions with respect to quantum computation: A three-level atom in a two-mode field. Journal of Mathematical Sciences 153 (2), pp. 167-185 http://www.springerlink.com/content/8w060n7160u28447/?p=55280b8e5a0f40acbe8523c20617b8c6&pi=4

სამეცნიერო კონფერენციებში მონაწილეობა.
1. The second international conference “Problems of Cybernetics and informatics” Baku, Azerbaijan, 10-12 September, 2008
გაკეთდა მოხსენება: “Completely Controllable quantum System”. http://www.science.az/cyber/pci2008/5.htm
გამოქვეყნდა კონფერენციის შრომებში: Problems of Cybernetics and informatics,Vol.3, pp.84-87, ISBN 978-9952-434-09-5
2. International Conference on “Modern Problems in Applied Mathematics”, Dedicated to the 90-th anniversary of Iv. Javakhishvili Tbilisi State University (TSU) and 40th Anniversary of the Foundation of I.Vekua Institute of Applied Mathematics, 26-28 September, 7-9 October, 2008
გაკეთდა მოხსენება: “Problems of generalized analytic functions’ http://www.viam.science.tsu.ge/viam40/tezisebis_krebuli.pdf
3. ადგილობრივი კონფერენცია: ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსებიდან 90 წლისთავისადმი სამეცნიერო კონფერენცია კომპიუტინგში (ინფორმატიკა ზოგადად), 13-15 ოქტომბერი, თბილისი
გაკეთდა მოხსენება: (თანამომხსენებელი ზ.მელიქიშვილი) “ატომ-ფოტონურ ურთიერთქმედებაზე დამყარებული კვანტური გამოთვლები”

IV. პროგრამის დასახელება: “ფაზი ლოგიკის ალგებრული მოდელების კვლევა“
პროგრამის კოორდინატორი: რევაზ გრიგოლია, ფიზ. მათ. მეცნ. დოქტ., პროფ.
დახასიათებულია ლუკასევიჩის ლოგიკის, გაფართოებული ლუკასევიჩის ლოგიკის, BL–ლოგიკის და ტემპორალური ლოგიკის შესაბამისი ალგებრული მრავალსახეობების თავისუფალი და ზოგიერთი მრავალსახეობების პროექციული ალგებრები. ძირითადი შედეგები მოხსენიებულია საერთაშორისო და ლოკალურ სემინარებზე და კონფერენცებზე.

გამოქვეყნებული სტატიების ჩამონათვალი 2008 წლის განმავლობაში:
1) R. Grigolia (with A. Di Nola and A. Lettieri), “Projective MV-algebras”, International Journal of Approximate Reasoning, v. 47 (2008), pp. 323-332; (Impact Fact. Journal)
2) R. Grigolia (with L. Esakia), “Formulas of One Propositional Variable in the Intuitionistic Logic With the Solovay Modality”, Logic and Logical Philosophy, Vol. 17 (2008), No. 1–2, 111-127.

მონაწილეობა სიმპოზიუმებში, კონფერენციებში, სემინარებში:
1) Logic, Algebra and Truth Degrees, First Coference of the working group on Mathematical Fuzzy Logic; 8-11 September 2008, Siena, Italy. http://www.mat.unisi.it/~latd2008/
“On one-generated Projective BL-algebras” (“ერთწარმომქმნელიანი პროექციული BL–ალგებრების შესახებ”)
2) International Conference on “Modern Problems in Applied Mathematics”, Dedicated to the 90-th anniversary of Iv. Javakhishvili Tbilisi State University (TSU) and 40th Anniversary of the Foundation of I.Vekua Institute of Applied Mathematics, 26-28 September, 7-9 October, 2008. http://www.viam.science.tsu.ge/viam40/tezisebis_krebuli.pdf
“Free Cyclic MV-algebra” (“ციკლური თავისუფალი MV -ალგებრები”)
3) Workshop on Structural Proof Theory, Paris, November 19-21 2008; http://www.jessieu.fr/~parigot/SPT-2008.html#prog
"Unification in many valued logic" (“მრავალნიშნა ლოგიკის უნიფიკაცია”)

2008 წელს ადგილობრივ კონფერენციებში მონაწილეობა:
ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსებიდან 90 წლისთავისადმი სამეცნიერო კონფერენცია კომპიუტინგში (ინფორმატიკა ზოგადად), 13-15 ოქტომბერი, 2008.
“ALGEBRAIC ANALYSIS OF MANY VALUED LOGICS” (“მრავალნიშნა ლოგიკების ალგებრული ანალიზი”) http://www.science.tsu.ge/conferense90/conference.htm

დამატებით:
უფროსი მეც. თანამშრომელი გ.ბოლოთაშვილი:
სამეცნიერო კონფერენციებში მონაწილეობა:

გამოქვეყნებული შრომები: გამოსაქვეყნებლად გამზადებული ნაშრომების რაოდენობა – 2.


2. სტოქასტური ანალიზისა და მათემატიკური მოდელირების განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: “ზოგიერთი კლასის სტაციონარული და არასტაციონარული პროცესების სტოქასტური მოდელირებისა და მართვის ამოცანების შესწავლა (2008 წ.)”
პროგრამის კოორდინატორი: ზურაბ ფირანაშვილი, ფიზ. მათ. მეცნ. დოქტ.
განყოფილებაში შესრულებულია და სრულდება სამუშაოები ერთის მხრივ კოტელნიკოვ-შენონის ტიპის განზოგადებული ფორმულის მიღებისა და მეორეს მხრივ სხვადასხვა კლასის სტაციონარული და არასტაციონარული შემთხვევითი პროცესების მოდელირების კონსტრუქციული მეთოდების შექმნისათვის. კერძოდ, შემუშავებულია გაუსის არამარკოვული შემთხვევითი პროცესისა და გაუსის პროცესის არაწრფივი ნულოვანი მეხსიერების მქონე გარდაქნით მიღებული პროცესის მოდელირების მეთოდები. შესწავლილია ანათვლების განზოგადებული მწკრივის ნაშთითი წევრის შეფასების საკითხები.
შესწავლილია საშუალო კვადრატული აზრით ჰეჯირების ამოცანა შეზღუდული ინფორმაციის პირობებში.
განხილულია ზეგრძელი ტალღის სიგრძის მქონე პლანეტარული ტალღების გავრცელების პრობლემა დედამიწის ზედა ატმოსფეროში. სფერულ კოორდინატთა სისტემაში დედამიწის ბრუნვისა და გეომაგნიტური ველის გათვალისწინებით იონოსფეროს მაგნიტოჰიდროდინამიკურ განტოლებებზე დაყრდნობით მონახულია ზუსტი ამონახსნი. იონოსფეროს E და F არეებში პლანეტარული ტალღებისათვის მიღებულია ზოგადი დისპერსიული განტოლება და გამოკვლეულია ამ ტალღების გავრცელების თავისებურებები სუსტად იონიზირებულ იონოსფერულ პლაზმაში. კომპლექსური გეომეტრიული ოპტიკის მიახლოებაში შესწავლილია სასრული სისქის ბრტყელი ტურბულენტური ანიზოტროპული დაჯახებადი მაგნიტოაქტიური პლაზმური ფენის მიერ მრავალჯერად გაბნეული ელექტრომაგნიტური ტალღების კუთხური სპექტრის სიმძლავრის სტატისტიკური მახასიათებლები (გაგანიერება და მისი მაქსიმუმის წანაცვლება). ელექტრონების კონცენტრაციის ფლუქტუაციის ანიზოტროპული გაუსური კორელაციური ფუნქციისათვის. გამოკვლეულია წყაროდან და მიმღები ანტენებიდან პლაზმური ფენის საზღვრებამდე მანძილის გავლენა კუთხური სპექტრის ევოლუციაზე. რიცხვითი გამოთვლები ჩატარებულის იონოსფეროს F ფენისათვის ხელოვნური თანამგზავრებიდან მიღებულ ექსპერიმენტულ მონაცემებზე დაყრდნობით. მდორე შეშფოთების მიახლოებაში გამოკვლეულია სივრცითი სპექტრის თავისებურებები. თეორიულად პირველადაა ნაჩვენები, რომ ამ სპექტრს აქვს ორბურცობიანი ფორმა და ეს თეორია კარგად აღწერს ბევრ ექსპერიმენტს. წარმოდგენელია რეკომენდაციები მიღებული თეორიული შედეგების გამოყენებისა სხვადასხვა ანიზოტროპულ გარემოებში ელექტრომაგნიტური ტალღების გავრცელებისას.

გამოქვეყნებულია:
1. R.Tevzadze. Mean-variance hedging with partial information (with M. Mania and T. Toronjadze), SIAM journal on Control and Optimization. 47, Issue 5, (2008) , pp. 2381-2409.
2. R.Tevzadze. Backward Stochastic Partial Differential Equations related to utility and hedging, (with M. Mania), Journal of Mathematical Sciences, Vol. 153, No. 3, (2008), 291-380.
3. R.Tevzadze. Quantum Computation with Scattering Matrices, (with G. Giorgadze), Journal of Mathematical Sciences, Vol. 153, No. 2, (2008), 197-209.
4. R.Tevzadze. Solvability of Backward Stochastic Differential Equation with Quadratic Growth, Stochastic Processes and their Applications, vol 118, №3, (2008), 503-515.
5. Khantadze A.G., Jandieri V.G., Jandieri G.V. „On Features of Magnetogradient Planetary waves in the Approximation of Spherical Symmetrical Ionosphere”, Geomagnetizm and Aeronomy (has been accepted).
6. Khantadze A.G., Jandieri G.V. „General-planetary character of three-dimensional planetary waves propagation in lower and upper Earth atmosphere”, Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics (in press).
7. Gvelesiani A.I., Jandieri G.V., Khantadze A.G. “Investigation of Diffusion Processes in the Ionosphere” (Обзорная статья). Proceedings of Mikheil Nodia Institute of Geophysics, vol. 60, pp. 1-38, 2008
8. Jandieri G.V., Gavrilenko V.G., Ishimaru A., Jandieri V.G. „Peculiarities of spatial spectrum of scattered electromagnetic waves in anisotropic inhomogeneous medium” PIER B (Progress in Electromagnetics Research B), vol. 7, pp. 191-208, 2008.
9. Gvelesiani A.I., Jandieri G.V. “Three dimensional magnetogradient waves in the upper Earth’s atmosphere”. Radiophysics and Radio Astronomy, vol. 13, # 2, pp. 138-145, 2008.
10. Jandieri G.V., Ishimaru A., Jandieri V.G., Khantadze A.G., Gvelesiani A.I., Kotetishvili K.V., Bzhalava T.N. “A Note of the angular power spectrum of scattered radiation by anisotropic layer of collisional magnetized turbulent plasma”. International Journal of Microwaves and Optical Technology, vol. 3, # 1, pp. 35-44, 2008.
11. Khantadze A.G., Jandieri V.G., Jandieri G.V. “Planetary waves in a rotational ionosphere”. Plasma Physics Reports, vol. 34, # 6, pp. 480-485, 2008., Физика плазмы, т. 34, #6, стр. 527-532, 2008
12. Khantadze A.G., Lominadze D.G., Jandieri G.V. “Internal waves in the ionosphere caused by the Earth’s geomagnetic field”. Doklady Earth Sciences, vol. 420, # 4, pp. 672-675, 2008.
13. Доклады Академии Наук, (статья представлена Академиком АН России Г.С. Голицыным), том. 420, # 3, стр. 390-394, 2008.
14. Jandieri G.V., Gomidze N.Kh., Diasamidze M.R., Jabnidze I.N., Davitadze M.I., Takidze I.G. “Wave structure functions of electromagnetic waves multiply scattered by the anisotropic layer of collisional magnetized plasma”. Georgian Engineering News, # 1, pp. 66-76, 2008.

მიღებულია დასაბეჭდად:
1. Z. Piranashvili. On estimation of the remainder term of the generalized sampling series. Bull. Georg. Nati. Acad. Sci. (2009),
2. R. Tevzadze, L2-approximating pricing under restricted information. (with M. Mania and T. Toronjadze) Applied mathematics and optimization (2009), DOI: 10.1007/s00245-009-9067-z

საერთაშორისო კონფერენციების მასალებში გამოქვეყნებული ნაშრომთა სია 2008 წელს
1. Jandieri G.V., Jandieri V.G., Gvelesiani A.I., Gomidze N.Kh., Gobadze M.N. “The features of the angular power spectrum of scattered radiation by anisotropic turbulent layer”. XXIX URSI General Assembly, Chicago, Illinois, USA, CD-file FP2p3, 2008.
2. Gavrilenko V.G., Jandieri G.V., Jandieri V.G. “Some Features of Angular Spectrum of Scattered Radiation on Anisotropic Irregularities of Randomly-Inhomogeneous Media”. XXIX URSI General Assembly, Chicago, Illinois, 7-16 August, USA, CD-file BP16p3, 2008.
3. Jandieri G.V., Ishimaru A., Jandieri V.G., Khantadze A.G., Shirokov I.B., Gimpilevich Yu.B., Diasamidze Zh.M. “Wave structure functions of multiply scattered electromagnetic waves by anisotropic magnetized turbulent plasma layer”. PIERS (Progress in Electromagnetics Research Symposium), 2-6 July, Cambridge, USA, pp. 584-589, 2008.
4. Jandieri G.V., Jandieri V.G., Kaladze T.D., Diasamidze Zh.M., Diasamidze M.R., Davitadze M.I., Takidze I.G., Surmanidze I.S. “Some features of statistical characteristics of scattered radiation by turbulent plasma layer”, The Fifth IASTED (The International Association of Science and Technology for Development, USA) International Conference on Antennas, Radar, and Wave Propagation, April 16-18, 2008, Baltimore, Maryland, USA, pp. 59-64, 2008.
5. Shirokov I.B., Gimpilevich Yu.B., Jandieri G.V. “Estimation of influence of instability of parameters of resonant amplifier retransmitter on the error of measurements of amplitude and phase characteristics of testing link with homodyne method”. LAPC 2008 International symposium, Loughborough, England, March 17-19, 2008, pp. 81-84, 2008.

საერთაშორისო სიმპოზიუმებში მონაწილეობა 2008 წელს
1. XXIX URSI General Assembly, Chicago, Illinois, USA, 2008.
2. PIERS (Progress in Electromagnetics Research Symposium), 2-6 July, Cambridge, USA, 2008.
3. The Fifth IASTED (The International Association of Science and Technology for Development, USA) International Conference on Antennas, Radar, and Wave Propagation, April 16-18, 2008, Baltimore, Maryland, USA, pp. 59-64, 2008.
4. LAPC 2008 International symposium, Loughborough, England, March 17-19, 2008, pp. 81-84, 2008.

II. პროგრამის დასახელება: “მათემატიკური პროგრამირების ამოცანების მეთოდების კვლევა, ანალიზი, არსებული მეთოდების მოდიფიცირება და ახალი მეთოდის შემუშავება”
პროგრამის კოორდინატორი: გივი ქარუმიძე, ტექ. მეც. კანდიდატი
საანგარიშო პერიოდში მოდიფიცირებულ იქნა ჩვენი სამუშაო ჯგუფის მიერ შემუშავებული მათემატიკური პროგრამირების ამოცანების ამოხსნის პარალელური ძიების ორი მეთოდი, დასაბუთებულ იქნა მათი კრებადობა, შემუშავებულ იქნა მათი შესაბამისი ალგორითმები და პროგრამები. შემუშავებული პროგრამები შეტანილ იქნა პერსონალური კომპიუტერისათვის შექმნილ მრავალფანჯრიან მრავალნაკადიან ინტერაქტიულ რეჟიმში მომუშავე უკვე არსებულ პროგრამულ პაკეტ Optima for Windows-ში, აღნიშნული პაკეტის შესაძლებლობების გაზრდის მიზნით.
პროგრამები რეალიზებულ იქნა დაპროგრამების ენა C++-ზე, კერძოდ C++ Builder –ის ვიზუალური პროგრამირების გარსში.
ფუნქციის მინიმუმის პოვნისათვის განკუთვნილი მოდიფიცირებული მეთოდების მეშვეობით ამოხსნილ იქნა მინიმიზაციის მოდელური ამოცანები. ჩატარებულ იქნა ჩვენს მიერ შემუშავებული და კლასიკური მეთოდებითBამოხსნილი მოდელური ამოცანების შედარებითი ანალიზი. კერძოდ, ერთი და იგივე ფუნქციისათვის მინიმუმი იძებნებოდა კლასიკური დაHჩვენს მიერ შემუშავებული და საანგარიშო პერიოდში მოდიფიცირებული მეთოდებით. შემდეგ სხვადასხვა მეთოდით მიღებული შედეგები (ფუნქციის მინიმუმი, მინიმუმის წერტილები, საკოორდინატო ღერძების გასწვრივ ლოკალური მინიმუმის საპოვნელად გადადგმული ბიჯების რაოდენობა, ბიჯების საერთო ჯამი, იტერაციების რაოდენობა) შედარებულ იქნა როგორც ერთმანეთთან, ასევე საკონტროლო მეთოდით მიღებულ შედეგებთან. ამ შედარებამ გვიჩვენა, რომ პროგრამულ პაკეტ Optima for Windows-ის გაფართოებამ გაზარდა აღნიშნული პაკეტის შესაძლებლობანი და გააუმჯობესა ამოცანების ამოხსნის სიზუსტე.

III. პროგრამის დასახელება: “გადაწყვეტილებათა მიღება. არამკაფიო მრავალკრიტერიუმიანი ლექსიკოგრაფიკული მოდელების კვლევა”
პროგრამის კოორდინატორი ვლადიმერ ჟუკოვინი — ტექ. მეცნ. კანდ.
ტრადიციული ლექსიკოგრაფიული მოდელის მსგავსად შემუშავებულ იქნა ლექსიკოგრაფიული მოდელები: ერთის მხრივ, უპირატესობის არამკაფიო დამოკიდებულებების პირობებისათვის და მეორეს მხრივ, ჯგუფური გადაწყვეტილებებისათვის. ეს ლექსიკოგრაფიული მოდელები გამოკვლეულ იქნა ყველა ასპექტში, როგორც დამოუკიდებლად, ასევე ურთიერთკავშირის თვალსაზრისით.
შექმნილია კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც ლექსიკონის შექმნის საშუალებას იძლევა სამ ენაზე: ინგლისურად, რუსულად და ქართულად, კომპიუტერში სიტყვათა შესაბამისი მასივების წინასწარ შეყვანის შემდეგ.


3. სახეთა ამოცნობის გამოყენებითი სისტემების განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: „სახეთა ამოცნობის და პროგნოზირების მოდელების კვლევა“
პროგრამის კოორდინატორი: ავთანდილ კვიტაშვილი, ტექნ. მეცნ. დოქტ.
როგორც ცნობილია, არსებობს ზოგიერთი მაკროეკონომიკური ბიზნესის მაჩვენებელის წინმსწრები დროითი ფუნქციები. ასევე არსებობს მრავალი წინმსწრები დროითი ფუნქცია, რომელიც გარკვეული ბიზნესის ციკლების ინდიკატორია მრეწველობაში. ასეთი ბიზნესის ინდიკატორები უზრუნველყოფენ ისტორიულ (წარსულ) მონაცემთა ბაზას ეკონომიკური დინამიკის ასახსნელად წარსულში და მომავალი ბიზნეს-ციკლების დაგეგმვას. თუმცა, ამ მეთოდების გამოყენება დაგეგმვის მიზნით მოითხოვს ერთგვარ სიფრთხილეს, ვინაიდან ეს ინდიკატორები ხშირად ვერ უზრუნველყოფენ შედეგების სასურველ სიზუსტეს, რაც ჰარვეის წესის თანახმად წინსწრება-ჩამორჩენის ინდიკატორებში შეიძლება მერყეობდეს 6-დან 15 თვემდე. ამ თვალსაზრისით ციკლური დროითი ფუნქციების პროგნოზისათვის დეკომპოზიციის მეთოდი შეიძლება ჩაითვალოს ერთ-ერთ საუკეთესო მეთოდად. ჩატარებულია კვლევა 48 პერიოდის (თვის) მქონე შემთხვევითი ციკლური პროცესისა გარდატეხის წერტილების პროგნოზის მიზნით. ჩვეულებრივ ჯერ განხორციელდა დესეზონელირება, ტრენდის გამოყოფა და არარეგულარული მოძრაობის გამოყოფა, რის შემდეგ დარჩენილი ფუნქცია წარმოადგენს ციკლურ ფლუქტუაციას. მონაცემების ხასიათის მიხედვით გამოყენებული იყო მულტიპლიკაციური მოდელი:

Yt=TtCtSt+et

სეზონური ინდექსების განსაზღვრის შემდეგ განხორციელდა ფუნქციის დესეზონელირება, ტრენდ-სეზონური ინდექსის განსაზღვრა და ციკლური-არარეგულარული კომპონენტის გამოყოფა:
Yt/Tt St=CIt

შემდეგ მოხდა ცენტრირებული სამთვიანი მცოცავი საშუალოს გამოთვლა და მორგებული მნიშვნელობების Ŷt ს და et-ს გამოთვლა:
Ŷ t=TtCtSt
et= Yt- Ŷ t

ამის შემდეგ განხორციელდა ნაშთების და მოდელის დიაგნოსტიკა.
ტრენდის კოეფიციენტებია:
α=656.86,
β=7.0020
ცდომილების კვადრატების ჯამი: SSE=25.392,32
ნაშთის სტანდარტული ჯამი: RSE=23.495
მიმდევრობის სტანდარტული გადახრა: SDS=130.97
განსაზღვრის მორგებული კოეფიციენტი (გენერალური სტატისტიკა):
Ŕ2=96.78%

შედეგი საკმაოდ კარგია, რაც მაჩვენებელია იმისა, რომ აღნიშნული მიდგომა საკმაოდ ეფექტური შეიძლება იყოს გარკვეული ტიპის დროითი მიმდევრობებისათვის.
გამოქვეყნდა სტატია:
Kvitashvili A., Random Sequence Recognition Based on Sampling Distribution, Transactions on Automated Control Systems, GTU, # 1(4), Tbilisi, 2008, pp.32-38.

II. პროგრამის დასახელება: “ინფორმაციის სემანტიკური თეორიის საფუძვლების დამუშავება”
პროგრამის კოორდინატორი: გოდერძი ლეჟავა — ტექნ. მეცნ. კანდ.
2008 წლის განმავლობაში ჩატარებულმა Kკომპიუტერულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა ჰიბრიდული სისტემის ეფექტურობა. ექსპერიმენტებში გამოყვანის ინდუქციურ სისტემად მოიაზრებოდა ჩვენს მიერ ადრე დამუშავებული ინდუქციური გამოყვანის სისტემა.
გამოქვეყნებულია სტატია:
Лежава Г. Г., Камкамидзе И.Ш., Берикишвили З. И. «Система индуктивного вывода для моделирования интеллектуальных процедур». Georgian Engineering News, No. 1, 2008
გურამ მაჭავარიანის მიერ 2008 წელს გამოქვეყნებული შრომები:
1. Мачавариани Г.А., Лежава Г. Г., Камкамидзе И.Ш., Берикишвили З. И., Вардосанидзе А.К., Мкртычян Э.М. «Анализ системы автоматического поддержания оптимальной глубины погружения режущего инструмента чаесборочной машины в сырьевом слое». GEN. No. 3, 2008
2. Мачавариани Г.А., Деканозишвили Г.Г. О гомеостатических принципах в робототехнике. Georgian Engineering News, No.2,2008
3. Machavariani G.A. Some problems of interaction between the Automatons (Agents) in the Hexapod Walking Robot During the Locomotion. Georgian Engineering News, No.2, 2008

III. პროგრამის დასახელება: “ჩაის ფოთლის შერჩევით საკრეფი რობოტული სისტემის დამუშავება”
პროგრამის კოორდინატორი: გოდერძი ლეჟავა — ტექნ. მეცნ. კანდ.
2008 წლის განმავლობაში სამუშაო STCU-ს პროექტ 3868-ის ფარგლებში ხორციელდებოდა გეგმის შესაბამისად. დამზადდა ჩაის ფოთლის საკრეფი რობოტული სისტემის მექანიკური და ელექტრონული კვანძები. შეიქმნა ჩაის ბუჩქის სანედლეულე ფენის ზრდის საკვლევ-სადემონსტრაციო კომპიუტერული მოდელი.
გამოქვეყნებულია სტატია:
Мачавариани Г.А., Лежава Г. Г., Камкамидзе И.Ш., Берикишвили З. И., Вардосанидзе А.К., Мкртычян Э.М. «Анализ системы автоматического поддержания оптимальной глубины погружения режущего инструмента чаесборочной машины в сырьевом слое». Georgian Engineering News, No. 3, 2008


4. ბიოკიბერნეტიკული სისტემების განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: “ნეირონის ინფორმაციული აქტივობის გამოკვლევა ელექტრომაგნიტური ველით ზემოქმედების პირობებში“
პროგრამის კოორდინატორი: ბესარიონ ფარცვანია, ბიოლ. მეცნ. დოქტორი
1) გამოკვლეულ იქნა 900 მგჰც სიხშირეზე მომუშავე მობილური ტელეფონის ელექტრომაგნიტური ველის ზეგავლენა ერთეულოვანი ნეირონის მიერ სიგნალის დამახსოვრების უნარზე. ნაჩვენებია, რომ იმპულსურად მოდულირებულ 900 მგჰც სიხშირის ელექტრომაგნიტური ველს გაცილებით მეტი ეფექტი გააჩია ნეირონზე ვიდრე უწყვეტ ელექტრომაგნიტურ ველს. კერძოდ, მიღებულია შემდეგი შედეგი:
შეისწავლებოდა ნეირონის მიჩვევა სტიმულზე, როგორც უჯრედშიგა დენის იმპულსებზე, ასევე ნერვზე მოდებული ძაბვის იმპულსებზე. ხდებოდა შედარება დაუსხივებელ პირობებში სტიმულზე მიჩვევის დინამიკისა დასხივებულ პირობებში სტიმულზე მიჩვევის დინამიკასთან. ნაჩვენებია, რომ დასხივება იწვევს მიჩვევისათვის საჭირო დროის ინტერვალის გაზრდას. ამასთანავე, ნაჩვენებია, რომ იმპულსურად მოდულირების შემთხვევაში Mმიჩვევის დასამყარებლად საჭირო დრო აღემატება არამოდულირეული (უწყვეტი გამოსხივების რეჟიმი) ელექტრომაგნიტური ველით დასხივების შედეგად მიღებულ Mმიჩვევის დასამყარებლად საჭირო დროს.
2) შეისწავლებოდა მობილური ტელეფონის გამოსხივების დაგროვების ეფექტი ცალკეულ ნეირონზე. ამისათვის ხდებოდა ცოცხალი ცხოველების ყოველდღიური ექსპოზიცია მობილური ტელეფონის გამოსხივების მიმართ TEM Cell–ში. Dდღიური დასხივების ხანგრძლივობა შეადგენდა 2 საათს. დასხივება ხდებოდა 2 თვის განმავლობაში. ნაჩვენებია, რომ დასხივებული ცხოველიდან იზოლირებულ ნეირონებში შეიმჩნეოდა მიჩვევისათვის საჭირო დროის მნიშვნელოვანი ზრდა საკონტროლო ცხოველებიდან იზოლირებულ ნეირონებთან შედარებით.

პროგრამის სამუშაოთა შედეგები მოხსენდა 1 საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციას:
BEMS annual 29th meeteng, San Diego California USA, June 8-12 2008.
“ELF Utilized in Cell Phone Causes Destruction Single Neuron Habituation to Stimulus”

გამოქვეყნდა სამეცნიერო სტატია B.Partsvania ; T. Sulaberidze ; Z. Modebadze ; L. Shoshiashvili, Extremely Low Frequency Magnetic Fields effects on the Snail Single Neurons , “Electromagnetic Biology and Medicine”. 2008. #27, 409-417
იმავე ჟურნალში გამოსაქვეყნებლად წარდგენილია სტატია „Acute Exposure of Mollusk Single Neuron to 900 MHz Mobile Phone Radiation”. (მიღებულია დასაბეჭდად)
ჟურნალში “თანამედროვე მედიცინა” #6, 2008 ქართულ ენაზე გამოქვეყნდა სტატია: “მობილური ტელეფონის ელექტრომაგნიტური ველის გავლენა ნეირონის პლასტიურობაზე“.
საერთაშორისო სამეცნიერო და ტექნოლოგიების ცენტრში (ISTC) წარდგენილია პროექტი # G-1675 „მობილურ კომუნიკაციებში გამოყენებული (1800 მგჰც) ელექტრომაგნიტური ველების ცალკეულ ნეირონზე ზემოქმედების გავლენის გამოკვლევა”.

II. პროგრამის დასახელება: “ღამურის Eptesicus fuscus (Big brown bat) მიერ ექოსიგნალებში დროის ინტერვალის გარჩევის მექანიზმების ექსპერიმენტული გამოკვლევა“
პროგრამის კოორდინატორი: თენგიზ ზორიკოვი, ბიოლ. მეცნ. კანდ.
ღამურების სონარული სისტემის ექსპერიმენტული შესწავლა ტარდება ამერიკის სამხედრო საზღვაო ფლოტის გრანტის (US Office of Naval Research, NICOP Project N07-09, Award # N00014-07-1-0857) ფარგლებში. ამერიკელების მხრიდან პროექტში მონაწილეობას ღებულობს ქ. პროვიდენსის (როდ აილენდი) ბრაუნის უნივერსიტეტის ღამურების ლაბორატორია პროფესორ ჯეიმს სიმონსის ხელმძღვანელობით. გრანტის ძირითადი შემსრულებელია კიბერნეტიკის ინსტიტუტის ბიოკიბერნეტიკული სისტემების განყოფილების უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი თენგიზ ზორიკოვი. ჩატარებულ სამუშაოებში (კომპიუტერული პროგრამების დამუშავებაში) აქტიურ მონაწილეობას ღებულობს მეცნიერი თანამშრომელი ზურაბ ალიმბარაშვილი.
2008 წლის განმავლობაში დამუშავებულ იქნა საექსპერიმენტო მეთოდიკა ღამურის მგრძნობიარობის შესასწავლად სამიზნის ულტრამოკლე (ათეული მიკრონის ტოლი) გადაადგილების მიმართ.
დამუშავებული მეთოდიკა მოწონებული იქნა ამერიკელ კოლეგების მიერ; ბრაუნის უნივერსიტეტში დაიწყო შესაბამისი ექსპერიმენტული დანადგარის აწყობა.
ამის გარდა, მუშავდება კომპიუტერული პროგრამების პაკეტი ღამურის ექოსიგნალების ანალიზისათვის, მათ შორის Eptesicus fuscus ღამურის ექოსიგნალების სიმულირების პროგრამა.
ჩატარდა ამერიკელების მიერ მოწოდებული ექოსიგნალების პირველი პარტიის დამუშავება.


5. გამოთვლითი ტექნიკის ელემენტებისა და ნანომასალების განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: “ერთგანზომილებიანი ლითონური და ნახევარგამტარული ნანომასალების მიღება და კვლევა“
პროგრამის კოორდინატორი: დავით ჯიშიაშვილი, ფიზ. მათ. მეცნ. დოქტორი
კიბერნეტიკის ინსტიტუტის გამოთვლითი ტექნიკის ელემენტებისა და ნანომასალების განყოფილებაში 2008 წელს სრულდებოდა თემა “ერთგანზომილებიანი ლითონური და ნახევარგამტარული ნანომასალების მიღება და კვლევა” რომელიც მთავრდება 2009.
2008 წელს შემუშავდა ნიტრიდული ნანომავთულების გაზრდის პიროლიზური ტექნოლოგია, რამაც საშუალება მოგვცა მიგვეღო გერმანიუმის ნიტრიდის მონოკრისტალური ნანომავთულები მინიმალური დიამეტრით 15 ნმ. კვლევებმა დაადასტურა ნიტრიდის სრულყოფილი კრისტალური სტრუქტურა და ზრდის ორი მექანიზმი; კერძოდ ორთქლი-სითხე-მყარი მექანიზმი, რომელიც ხორციელდება გერმანიუმის ნანოზომების წვეთიდან მისი გადაჯერებით, მყარი ფაზის სეგრგაციით და ამ ფაზის ნანომავთულის სახით კრისტალიზაციის გზით. მეორე მექანიზმი წარმოადგენს ჟანგბადის დახმარებით ნანომავთულის ზრდას, რაც აქროლადი მონოქსიდის მოლეკულებით ხორციელდება. დაისახა გეგმა გერმანიუმის ინდიუმთან და გალიუმთან შექმნილი ევტექტიკური წვეთებიდან მათი ნაერთების ნანომავთულების გასაზრდელად.

კვლევის შედეგები მოხსენებული იყო საერთაშორისო ნანოტექნოლოგიურ კონფერენციაზე საბერძნეთში “International Conference from Nanoparticles and Nanomaterials to Nanodevices and Nanosystems, Halkidiki, Greece, June 16-18, 2008”.
გამოქვეყნდა სტატია ამ კონფერენციის შრომებში, აგრეთვე ერთი სტატია დაიბეჭდა ჟურნალ Advanced Science Letters (American Scientific Publisher) “Germanium Nitride Nanowires Produced by Thermal Annealing in Hydrazine Vapor”, Vol. 1, No. 3, 2008.

II. პროგრამის დასახელება: “გრძივი ბგერები 3He – A-თი შევსებულ აეროგელში”
პროგრამის კოორდინატორი: შალვა კეკუტია, ფიზ. მათ. მეც. კანდიდატი
მიღებულია ზედენადი 3He-ით შევსებული აეროგელის დინამიკის წრფივი განტოლებები და მათი მეშვეობით გამოკვლეულია ტალღური პროცესები ამ სისტემაში. ჩვენ განვიხილეთ დაბალი სიხშირული ზღვარი, როდესაც სითხის ნორმალური კომპონენტი სრულად ეკვრის აეროგელის ჩონჩხს და მასთან ერთად მოძრაობს საერთო სიჩქარით. ამასთან განვიხილეთ მხოლოდ ულტრა აეროგელის მიახლოება (ფოროვნება Φ≈1 და დაკლაკნილობა α≈1). აგრეთვე თანახმად გეგმისა შესრულებულია შემდეგი ამოცანები: გამოთვლილია სისტემაში გავრცელებადი ტალღების სიჩქარეები ძლიერ მაგნიტურ ველში მოთავსებულ 3He – A - აეროგელში და გრძივი ტალღების სიჩქარეები 3He – A1 - აეროგელში. დადგენილია გავრცელებად ბგერებში მერხევ სიდიდეებს შორის კავშირი სისტემისათვის აეროგელი-ზედენადი 3He – A და სისტემისათვის 3He – A1 -აეროგელში.

სამუშაოს შედეგები ასახულია სტატიაში [1] და კონფერენციის მასალაში [2].
1) Sh.E. Kekutia and N.D. Chkhaidze. Equations of motions and velocities of longitudinal waves for superfluid 3He – A filled aerogel in the presence of finite magnetic field. Fizika Nizkikh Temperatur, 2008, v. 34, No. 3, p. 215–218.
2) PA-Sa2. Acoustic modes in 3He – A in aerogel in the presence of a magnetic field. Sh. Kekutia, N. Chkhaidze, Institute of Cybernetics, 5, Sandro Euli str., Tbilisi, 0186 Georgia. 25th international conference on Low Temperature Physics. August 6-13, 2008. RAI Convention Centre, Amsterdam, Netherlands. http://www.lt25.nl

III. პროგრამის დასახელება: “მაღალტემპერატურული Yba2Cu3O7-x ზეგამტარი სქელი ფირების მიღება ნადნობიდან გამოზრდის ტექნოლოგიით და მათი გამოკვლევა“
პროგრამის კოორდინატორი: რევაზ კოხრეიძე, ფიზ. მათ. მეც. კანდიდატი
ნადნობიდან ტექსტურის გამოზრდის ტექნოლოგიით მაღალტემპერატურული Yba2Cu3O7-x ზეგამტარი სქელი ფირების მისაღებად საწყის ეტაპზე აუცილებელია მასიური ნადნობ-ტექსტურირებული ზეგამტარი ნიმუშების მიღება და გამოკვლევა სინთეზისათვის ოპტიმალური რაჟიმების დადგენის მიზნით. Yba2Cu3O7-x ნიმუშების კრისტალიტები, რომლებიც მიიღებიან ნადნობი ტექნოლოგიით, როგორც წესი, შეიცავენ Y2BaCuO5 (ფაზა 211) დისპერსულ ნაწილაკებს. კრიტიკული დენის მაღალი სიმკვრივე ამ ნიმუშებში შეიძლება კორელირებდეს 211 ფაზის ჩანართების კონცენტრაციასთან და გულისხმობს, რომ ამ ნაწილაკების შემცირებული ზომები უშუალოდ განაპირობებს პინინგის ზრდას. ამავე დროს 211 ნორმალური ფაზის საკმარისად მსხვილი ნაწილაკები ჩვეულებრივად ამცირებენ ნიმუშის ზეგამტარულ თვისებებს, ამიტომ კერამიკის თვისებების ოპტიმიზაციისათვის აუცილებელია გაკონტროლდეს 211 ნაწილაკების კონცენტრაცია და ზომები პრეკურსორის ფხვნილში. ჩვენ ვიღებთ საწყის მასალად ფხვნილებს, რომელთა ხარისხი კონტროლდება ზეგამტარი ფაზის პროცენტული წილის გაზომვით. გაზომვები ტარდებოდა ვიბრომაგნიტომეტრის გამოყენებით. მიღებული გვაქვს ნიმუშები, რომლებშიც ზეგამტარი ფაზა შეადგენდა 95%-ზე მეტ მოცულობით წილს, რაც თავისთავად გულისხმობს 211 ნაწილაკების მცირე კონცენტრაციას.
ყველა ტექნოლოგია, დამყარებული დნობის პროცესზე, რომლებიც გამოიყენება მსხვილკრისტალური YBCO-ს მოსამზადებლად, ხასიათდება პერიტექტიკული რეაქციით Tp = 1015°C-ზე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება 123 ფაზა 211 ფაზისა და თხევადი კომპონენტისაგან. ძირითადი პრობლემებია: ძალზე დაბალი კრისტალიზაციის სიჩქარე, ტემპერატურული გრადიენტების კონტროლის აუცილებლობა მაღალტემპერატურული პროცესის დროს და მიღებული დომენების შემოსაზღვრული ზომა თანმდევი მიკრობზარებით და არაერთგვაროვანი კომპოზიციით. Gგაუმჯობესება შეიძლება მიღწეულ იქნას ტექნოლოგიური პარამეტრების ცვლილებით. Aოპტიმალური რეჟიმების დასადგენად აწყობილ იქნა მაღალტემპერატურული ღუმელი პროგრამული მართვით, რომელიც საშუალებას იძლევა ძალზედ ზუსტად მოხდეს სასურველი ტემპერატურის მიღწევა (2-3 გრადუსის სიზუსტით), და ტემპერატურის ცვლილება (აწევა, დაწევა) სასურველი სიჩქარით მიცემული პროგრამის მიხედვით. ჩატარდა საწყისი ექსპერიმენტები, დნობისა და კრისტალიზაციის ოპტიმალური ტემპერატურების დასადგენად, განისაზღვრა სიჩქარეები პერიტექტიკულ ტემპერატურამდე ასვლისა (950-დან 1030-მდე), დაყოვნების დროისა (1,4-2 სთ) და სწრაფი გაცივებისა 950 გრადუსამდე. ამ ტემპერატურაზე მიმდინარეობს კრისტალიზაცია, დაყოვნების ხანგრძლივობა მნიშვნელოვნად მოქმედებს საბოლოო მასალის ხარისხზე (შუალედებად საწყის ეტაპზე აღებულია 120წთ, 300წთ) შემდგომი გაცივებით 100°C/სთ, 200°C/სთ სიჩქარით. მიღებული ნიმუშები მსხვილკრისტალური სტრუქტურისაა, თუმცა ელექტრული და მაგნიტური გაზომვები ნიმუშების ნაწილზე, აგრეთვე რენტგენოსტრუქტუტული ანალიზი და ნიმუშების ანალიზი ელექტრონული მიკროსკოპის საშუალებით ჯერ არ არ ჩატარებულა.
ამასთან ცნობილია, რომ ნადნობი ტექნოლოგიების გამოყენებით მაღალი ხარისხის მსხვილკრისტალური და ორიენტირებული ნიმუშების მისაღებად დიდი მნიშვნელობა აქვს სხვადასხვა სახის მინარევების შეყვანას. მინარევების გამოყენება აუმჯობესებს YBCO-ის მექანიკურ და ზეგამტარ თვისებებს. საზოგადოდ, ეს მინარევები გამოიყენება 211 ფაზის ზომების შემცირებისა და მორფოლოგიის მოდიფიკაციისათვის, ისინი მოქმედებენ 3 გზით: 1) 123/211 ფაზების გამყოფი ზედაპირის ენერგიის შეცვლით; 2) დიფუზიური პროცესის კინეტიკის შეცვლით; 3) 211 ფაზის ჩანასახის ადგილების შექმნით.
ჩვენი მიზანია შემდგომში სინთეზის ოპტიმალური რეჟიმების დადგენის შემდეგ წვრილდისპერსული მინარევების (კერძოდ MgO, ZrO2)G გავლენის გამოკვლევა. ამ მიზნით სრულვყავით ჩვენს მიერ შემუშავებული ნანოზომების ნაწილაკების მიღების ორიგინალური ტექნოლოგია, რომელიც საშუალებას იძლევა წარმოიქმნას მაღალდისპერსული ფხვნილები (როგორც ზეგამტარის, ასევე ნებისმიერი მინარევისათვის). კვლევები ამ მიმართულებით გაგრძელდება ამ წელსაც.
და ბოლოს, აუცილებლად უნდა აღინიშნოს ის აუტანელი პირობები, რომელშიც უწევს ჩვენს კვლევით ჯგუფს მუშაობა ბოლო ორი წლის განმავლობაში. თავდაპირველად, ეკონომიკის სამინისტროს გაუაზრებელი გადაწყვეტილებით ინსტიტუტის კოლექტივის წინასწარი გაფრთხილების გარეშე გაიყიდა შენობა, რომელშიც მდებარეობდა ჩვენი (და არა მხოლოდ ჩვენი) ლაბორატორია. დაიშალა წლების განმავლობაში აწყობილი ექსპერიმენტალური ციკლი. გვაიძულეს ფორსმაჟორულ რეჟიმში ჩვენი ხელით გადაგვეტანა დანადგარები მთავარ კორპუსში და შეგვეყარა (!!!) ერთ-ერთ ოთახში (გადასვლის პროცესში პარალელურად ლაბორატორია ყოველღამე იძარცვებოდა). შემდეგ დიდი წვალებით მოხერხდა ლაბორატორიის რაღაც ნაწილის აღდგენა (რამდენადმე აღვადგინეთ ტექნოლოგიური დანადგარები, ასევე ფიზიკური ექსპერიმენტების ჩასატარებელი აპარატურის ნაწილი), თუმცა სექტემბერში მერიის წარმომადგენლების ხელმძღვანელობით განხორციელდა ვანდალური შემოჭრა ინსტიტუტში ლტოლვილების ჩასახლების მიზნით, ყოველგვარი სამართლის ნორმების, ზრდილობისა და ეთიკის უგულებელყოფით, წერილობითი დოკუმენტაციის გარეშე, მხოლოდ ზეპირი განკარგულებით. ყველაფერი ორ საათში მიწასთან გასწორდა. ამ აქტის განმახორციელებლებმა ლაბორატორიების კარებები ლომით დალეწეს, აპარატურა და დანადგარები გარეთ გამოყარეს, მათი დიდი ნაწილი იმავე ღამეს გაიძარცვა. გადარჩენილი ნაწილი ჩავკეტეთ ერთ ოთახში.
ამ ავადსახსენებელი დღეების შემდეგ პერმანენტულად მიმდინარეობს დევნილებს მიტმასნილი კრიმინალური ელემენტების მიერ ლაბორატორიების ძარცვა-გლეჯა, რასაც არც ძალოვანი სტრუქტურების, არც ეკონომიკის, არც ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მხრიდან არ მოჰყოლია ქმედითი ნაბიჯები. "თვალის დახუჭვის პოლიტიკით" ძირი ეთხრება ინსტიტუტის სამეცნიერო საქმიანობას, მატერიალურ-ტექნიკურ ბაზას.

IV. პროგრამის დასახელება: “ჩვეულებრივი სითხით შევსებულ ფოროვან გარემოში გავრცელებადი ბგერების დისპერსია”
პროგრამის კოორდინატორი: თეიმურაზ ქარჩავა, ფიზ.მათ. მეც. კანდიდატი (თავად შემსრულებელი) – გარდაიცვალა 2008 წელს.

V. ამ განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი ნათელა ნამორაძე ე.ანდრონიკაშვილის სახ. ფიზიკის ინსტიტუტის კვლევით ჯგუფთან ერთად ატარებდა სამეცნიერო-კვლევით სამუშაოებს. ძირითადი მიმართულებები და შედეგები:
კვლევის ძირითადი მიმართულება
2008 წლის განმავლობაში ე.ანდრონიკაშვილის სახ. ფიზიკის ინსტიტუტში სრულდებოდა საქართველო-უკრაინის ერთობლივი გრანტის STCU-3867 გეგმით განსაზღვრული სამუშაოები, რომლებიც ითვალისწინებდნენ ლითონ-წყალბადის ნაერთების ფიზიკური თვისებების ექსპერიმენტულ და თეორიულ კვლევას. მე ვმონაწილეობდი პროექტით გათვალისწინებულ თეორიულ კვლევებში.
STCU-გრანტში მონაწილე საქართველოს მკვლევართა ჯგუფი:
იოსებ რატიშვილი (ხელმძღვანელი),
თეორეტიკოსები: გ.ხარაძე, გ.ჯაფარიძე, ნ.ნამორაძე
ექსპერიმენტატორები: კ.ყვავაძე, მ.ნადარეიშვილი (კალორიმეტრია), გ.მამნიაშვილი, იუ.შარიმანოვი (ბმრ).
ტექნიკური ინფორმაციის მოძიება: თ.ჯაჯანიძე.

2008 წელს გამოქვეყნებული ნაშრომები
1. N.Z.Namoradze, I.G.Ratishvili. “Formation of Linear Structures in Metal-Hydrogen Interstitial Alloys”. in “Carbon Nanomaterials in Clean Energy Hydrogen Systems” (Eds. B.Baranowski, S.Zaginaichenko, D.Schur, V.Skorokhod, A.Veziroglu), Springer. pp 549-572 (2008).
2008 წელს შესრულებული ნაშრომები:
1. N.Z.Namoradze, I.G.Ratishvili. “Influence of interstitial atoms on the heat capacity of the host metal lattice”
2. I.G.Ratishvili, N.Z.Namoradze “Ordering processes in the systems characterized by two long range order parameters” (Review Article).
ორივე ნაშრომი წარდგენილი იყო საერთაშორისო კონფერენციაზე “Contemporary Problems of Metal Physics” (Kiev, October 7 – 9, 2008) და ქვეყნდება კონფერენციის მასალებში.
ჩატარებული კვლევების მნიშნელოვანი შედეგები (ი.რატიშვილი, ნ.ნამორაძე)
1. ვანადიუმის ჰიდრიდების VHx სითბოტევადობის თეორიული კვლევისას დადგინდა, რომ წყალბადის ქვესისტემაში მიმდინარე მოწესრიგების პროცესები, იმის გარდა, რომ უშუალო წვლილი შეაქვთ ნაერთის სითბოტევადობაში, გავლენას ახდენენ ოპტიკური რხევების სპექტრზე, რაც ვლინდება ნაერთის სითბოტევადობის ტემპერატურულ დამოკიდებულებაში.
2. შემუშავდა მოდელი, რომელიც ხსნის ჩანერგილი ატომების ოპტიკური რხევების სიხშირის დამოკიდებულებას წყალბადის ქვესისტემის მოწესრიგების დონეზე.


6. კოჰერენტული და კვანტური ოპტიკის განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: “ლაზერული კანცეროსკოპის ლაბორატორიული პროტოტიპის აგება“
პროგრამის კოორდინატორი: ზაზა მელიქიშვილი, ფიზ. მათ. მეცნ. კანდ.
2008 წელს დასრულდა სამუშაო რომელიც მიმართული იყო ლაზერული კანცეროსკოპის შესაქმნელად. სსიპ კიბერნეტიკის ინსტიტუტის კოჰერენტული და კვანტური ოპტიკის განყოფილებაში აიგო და გამოიცადა ბიოლოგიური ქსოვილის სადიაგნოსტიკო დანადგარის – ლაზერული კანცეროსკოპის ლაბორატორიული პროტოტიპი.
გამოკვლეულ იქნა ოპტიკურად მღვრიე გარემო – ბიოლოგიური ქსოვილი λ=337nm ტალღის სიგრძის ლაზერით ინდუცირებული ფლუორესცენციის სპექტრები ძლიერი შთანთქმისა და მრავალჯერადი გაბნევის პირობებში. დადგინდა, რომ ბიოლოგიური ქსოვილი, როგორც წესი, შედგება ორი არაურთიერთქმედი ფლუოროფორის (კოლაგენი და NADH - ნიკოტინამიდ ადენინ დინუკლეოტიდი აღდგენილი ფორმით), სხვადასხვა ტიპის გამბნევი და მშთანთქმელი ცენტრებისაგან.
ადგინდა, რომ ლაზერით ინდუცირებული ფლუორესცენტური სპექტროსკოპიით კარგად აღიწერება ბიოლოგიური ქსოვილის ოპტიკურ-სპექტროსკოპიული თვისებები, რაც თავის მხრივ გამოყენებულ იქნა ბიოლოგიური ქსოვილების მდგომარეობების დასახასიათებლად.
მნიშვნელოვანი გამოყენებითი ხასიათის შედეგები მიღებულ იქნა ისეთი ბიოლოგიური ორგანოების ქსოვილებისათვის, როგორებიცაა ფარისებრი ჯირკვალი, ღვიძლი და ნაწლავი.
ადამიანის ფარისებრი ჯირკვლის ნორმალური და პათოლოგიური ქსოვილის λ=337nm ტალღის სიგრძის ლაზერით აღგზნებული ფლუორესცენციის სპექტრის შესწავლისა და ანალიზის საფუძველზე, 350-550nm დიაპაზონისათვის, მიღებულია შემდეგი შედეგები:
1. λ=337nm ტალღის სიგრძის ლაზერით აღგზნებული, ადამიანის ფარისებრი ჯირკვლის ქსოვილის, ფლუორესცენციის სპექტრის ძირითად წვლილს იძლევა ისეთი ორი ენდოგენური ფლუოროფორი, როგორებიცაა NADH კომპლექსი და კოლაგენი.
2. ვინაიდან ზემოთხსენებული ფლუოროფორების ინდუცირებული გამოსხივების სპექტრალური უბნები ერთმანეთს ემთხვევა, ამიტომ მოდიფიკაციის ფუნქციის სახე მათთვის ერთნაირია და ჯამურ სპექტრალურ ფორმას ფლუოროფორების და მშთანთქმელების კონცენტრაციები განსაზღვრავენ.
3. დადგენილ იქნა ადამიანის ფარისებრი ჯირკვლის ნორმალური ქსოვილის ფლუორესცენციის სპექტრალური ხაზის ფორმა.
4. გაზომილია და დადგენილია ადამიანის ფარისებრი ჯირკვლის, ჩიყვის, ადენომის და სხვაგასხვა ტიპის კარცინომების პათოლოგიური ქსოვილების დამახასიათებელი ლაზერით ინდუცირებული ფლუორესცენციის სპექტრები.
5. ბიოლოგიური ქსოვილის მდგომარეობა აღიწერება ქსოვილის სუფთა მდგომარეობების (ნორმალური და პათოლოგიური) წრფივი სუპერპოზიციით, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, იძლევა ქსოვილის გადაგვარების სახეობისა (ჩიყვი, ადენომის, სხვადასხვა ტიპის კარცინომების) და ხარისხის დადგენის საშუალებას (დაავადების კლინიკური სტადიის განსაზღვრა).
6. ფარისებრი ჯირკვლის ქსოვილში ორი განსხვავებული პათოლოგიის თანაარსებობა, ოპტიკურად, პირველად ჩვენ დავაფიქსირეთ.
7. ლაზერის სხივით ქსოვილის ზედაპირის სკანირება შესაძლებელს ხდის დადგინდეს ქსოვილის სხვადასხვა გადაგვარების ხარისხის მქონე არეების ზომები.
ცხოველურ მოდელებში, კერძოდ ვირთაგვების ქსოვილებში ბუნებრივი გზით შეყვანილი ეგზოგენური ფლუოროფორის (ვიტამინი A) λ=337nm ტალღის სიგრძის ლაზერით აღგზნებული ფლუორესცენციის სპექტრის შესწავლისა და ანალიზის საფუძველზე, 370–540nm დიაპაზონისათვის, მიღებულია შემდეგი შედეგები:
8. ვიტამინი A-თი ნაკვები ვირთაგვების ნაწლავებისა და ღვიძლის ქსოვილების λ=337nm ტალღის სიგრძის ლაზერის გამოსხივებით ინდუცირებული ფლუორესცენცია, 370-540nm ტალღის სიგრძეთა დიაპაზონში, ძირითადად განპირობებულია NADH-სა და ვიტამინი A-ს ფლუორესცენციით. 9. ვიტამინი A-თი ნაკვები ვირთაგვების ნაწლავისა და ღვიძლის ქსოვილებში ფლუორესცენციით დაფიქსირებულ იქნა ვიტამინი A-ს კვალი, რისი საშუალებითაც დადგინდა მისი რაოდენობრივი მახასიათებლები და მათი ცვლილება დროში (დაგროვების და გაწოვის დინამიკა).


კიბერნეტიკის ინსტიტუტში აგებული ლაზერული კანცეროსკოპის ლაბორატორიული პროტოტიპი.

ჩატარებული სამუშაოს ძირითადი შედეგები გამოქვეყნებულია შემდეგ ნაშრომებში:
1. G.K. Giorgadze, Z.V. Jaliashvili, K.M. Mardaleishvili, T.D. Medoidze, and Z.G. Melikishvili, Measurement of the abnormality degree in the biological tissue by the laser induced fluorescence, Laser Physics Letters, vol.3, #2, 2006, pp. 89-91.
2. Z.V. Jaliashvili, T.D. Medoidze, K.M. Mardaleishvili, J.J. Ramsden, and Z.G. Melikishvili, Laser induced fluorescence model of human goiter, Laser Physics Letters, 5, #3, 217-219 (2008).
3. K.T. Akhmeteli, E.N. Ekaladze, Z.V. Jaliashvli, T.D. Medoidze, Z.G. Melikishvili, N.Z. Merkviladze, M.B. Papava, and P.R. Tushurashvili, Study of vitamin A distribution in rats by laser induced fluorescence, Laser Physics Letters, 5, #6, 471-475 (2008).
4. E. Ekaladze, K. Akhmeteli, T. Medoidze, Z. Melikishvili, P. Tushurashvili, Study of Distribution of the Vitamin A After Overdose Feeding Along the Digestive Tract of Rats Intestine by LIFS, Georgian Medical News, #4 (157), 75-79 (2008).
5. Z. Jaliashvili, T. Medoidze, Z. Melikishvili, N. Merkviladze, P. Tushurashvili, Optical spectroscopy of adenopathic parotid gland, Georgian Medical News, submitted for publication (2008)
6. ზ. ჯალიაშვილი, ლაზერით ინდუცირებული ფლუორესცენცია ბიოლოგიურ ქსოვილებში. (სადოქტორო დისერტაცია, თბილისის ტექნიკური უნივერსიტეტი, 2008)

II. პროგრამის დასახელება: ”პოლარიზაციული ლუმინესცენცია ორგანულ ნაერთებში”
პროგრამის კოორდინატორი: ტარიელ ებრალიძე, ფიზ. მათ. მეცნ. დოქტორი.
პროგრამის მიზანი იყო ორგანულ ნაერთებში პოლარიზაციული ლუმინესცენციის მიღება, როდესაც ნივთიერება შუქდება არაპოლარიზებული აქტიური სინათლით. ძირითადად განიხილებოდა ლუმინესცენციის ტექსტურირებული ცენტრების შექმნა ლუმინესცენციის თვისების მქონე საღებარებით შეღებილ მატრიცებში სინათლით მართული ფაზური გადასვლების საფუძველზე. კვლევის ობიექტებს წარმოადგენდა როდამინ 6G და აკრიდინ ყვითელი საღებარებით შეღებილი ჟელატინის ფირები. ეს საღებარები წარმოადგენენ დიდი მარგი ქმედების მქონე ლუმინესცენციურ საღებარებს. (მაგ. მეთილის სპირტში როდამინ 6G საღებარისთვის ლუმინესცენციის მარგი ქმედების კოეფიციენტი აღწევს 95 %-ს).
ჩვენს მიერ პირველად დადგენილ იქნა ჟელატინის ფირის შემთხვევაში ანიზოტროპიის ფოტოინდუცირება როდამინ 6G საღებარში (Ebralidze T.D, Ebralidze N.A, Kitsmarihvili E. S, “Anisotropic photo-induction in Rhodamine 6G dye-painted gelatin film”, Appl Opt. Nov 20;46(33):7993-7996 (2007).). საანგარიშო პერიოდში კი შესწავლილ იქნა აღნიშნულ ფირში ფოტოინდუცირებული დიქროიზმის სპექტრალური განაწილება. ნაჩვენები იქნა, რომ ფოტოინდუცირებული დიქროიზმის სპექტრალური უბანი იკვეთება როდამინ 6G საღებარის ლუმინესცენციის სპექტრალურ უბანთან. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ მოცემულ ფირიდან შესაძლებელია მივიღოთ პოლარიზაციული ლუმინესცენცია არაპოლარიზებული აღმგზნების შემთხვევაში.
გარდა ამისა, ლუმინესცენციის ტექსტურირებული ცენტრების შექმნის მიზნით შესწავლილ იქნა მოლეკულების სინათლით მართვადი აგრეგაციის საკითხები ხრიზოფენინის და აკრიდინ ყვითელის ნარევით შეღებილ ჟელატინის ფირზე პოლარიზებული აქტიური სინათლის მოქმედების შემთხვევაში. დამზერილ იქნა აგრეგატებში საღებარების მოლეკულების ფოტორეორიენტაცია, ფოტოდეზორიენტაცია და ფოტოორიენტაცია. ნაჩვენებ იქნა, რომ აღნიშნული მოვლენების საფუძველზე რეალიზდება მარცვლოვანი აგებულების ანიზოტროპიის ფოტოინდუცირება.
მიღებული შედეგები ორი სტატიის სახით გაგზავნილ იქნა გამოსაქვეყნებლად. ერთი მათგანის გამოქვეყნებაზე უკვე მიღებულია დადებითი გადაწყვეტილება.

III. პროგრამის დასახელება: “ფოტონიკის ფუნქციონალური სტრუქტურების შემუშავება არაორგანული მინის ბოჭკოების საფუძველზე და მათში ფოტოფიზიკური მოვლენების კვლევა“
პროგრამის კოორდინატორი: გიორგი ჭანტურია, ფიზ. მათ. მეცნ. დოქტორი
შექმნილია ფოტონური სტრუქტურები არაორგანული მინის ოპტიკური ბოჭკოს საფუძველზე. გამოკვლეულია მათში ფოტოფიზიკური მოვლენები, რომლებიც განსაზღვრავენ მოცემული სტრუქტურების ფუნქციონალურ მახასიათებლებს. დადგენილია, რომ მრავალი ფიზიკური მოვლენა ფოტონურ სტრუქტურებში არსებითად განსხვავდება ანალოგიური მოვლენებისგან ჩვეულებრივ მასალებში. დამზადებულია ფოტონური სტრუქტურების ექსპერიმენტული ნიმუშები. გაკეთებულია განაცხადი გამოგონებაზე საქპატენტში #10439/01-261207 – “ოპტიკური კომუტატორი”, 10.03.08. ოპტიკური კომუტატორის გამოყენება წარმატებით შეიძლება ოპტიკური ინფორმაციის დამუშავების სისტემებში, გამოთვლით ტექნიკაში და სხვ.

IV. პროგრამის დასახელება: ”ბორით დოპირების ზეგავლენა REBa2Cu3Oy მაღალტემპერატურული ზეგამტარების თვისებებზე” (RE = იშვიათმიწათა ელემენტები)
პროგრამის კოორდინატორი: ნიკოლოზ მარგიანი, ფიზ.-მათ. მეცნ. კანდიდატი
საანგარიშო პერიოდში სინთეზირებულ იქნა ბორით დოპირებული REBa2Cu3BxOy (RE=Sm, Gd, Ho) კერამიკული და Bi1.7Pb0.3Sr2Ca2Cu4BxOy მინა-კერამიკული ნიმუშები. კუთრი წინაღობისა და მაგნიტური ამთვისებლობის გაზომვების შედეგად გამოიკვეთა კრიტიკული დენის სიმკვრივისა და ზეგამტარი ფაზის წარმოქმნის კინეტიკის გაუმჯობესების თვალსაზრისით პერსპექტიული შედგენილობები: ბორით დოპირებული SmBa2Cu3BxOy და Bi1.7Pb0.3Sr2Ca2Cu4BxOy მასალები და მათში ბორის დოპანტის შემცველობის პერსპექტიული, მცირე ინტერვალი, რომელიც შემდგომ კვლევას საჭიროებს. მიღებული შედეგები საფუძვლად დაედო სტატიებს:

1) Margiani N.G., Papunashvili N.A., Shurgaia G.A. and Zhghamadze V.V. Influence of boron- doping on the resistive transition in Bi(Pb)-Sr-Ca-Cu-O glass-ceramics. GEN. №4, 2008, pp.50-52.
2) Margiani N.G., Zhghamadze V.V., Mzhavanadze I.A., Sabashvili N.G. and Shurgaia G.A. Influence of lithium and boron-doping on the superconducting transition in Bi-2223 HTSC ceramics. GEN. №4, 2008, pp.47-49.
3) В.В. Жгамадзе, Ш.Е. Кекутия, Н.Г. Маргиани, И.А. Мжаванадзе. Влияние малой добавки B2O3 на сверхпроводящий переход в Bi-2212 фазе (გადაცემულია ФНТ-ში).

საქართველოს კერამიკოსთა ასოციაციის II საერთაშორისო კონფერენციაზე გაგზავნილია მოხსენებები:
1. ე. კიწმარიშვილი, ნ. მარგიანი, ნ. პაპუნაშვილი, ვ. ჟღამაძე. ბორით დოპირების ზეგავლენა SmBa2Cu3BxOy კერამიკის ზეგამტარულ თვისებებზე.
2. ნ. მარგიანი, ი. მჟავანაძე, ვ. ჟღამაძე, ნ. საბაშვილი, გ. შურღაია. ბორით დოპირების ზეგავლენა Y1Ba2Cu3Oy კერამიკის ზეგამტარულ თვისებებზე.
მიღებულია სესფის 2008 წლის სამეცნიერო გრანტი: “მაღალტემპერატურული ზეგამტარი მასალების თვისებების გაუმჯობესების კვლევა დოპირებითა და დასხივებით”.


6. კოჰერენტული და კვანტური ოპტიკის განყოფილებაში შემავალი:
ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული ჩაწერისა და დამუშავების ლაბორატორია

I. პროგრამის დასახელება: ”თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევები პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული მეთოდის განვითარებისა და ამოყენებისათვის”
პროგრამის კოორდინატორი: ბარბარა კილოსანიძე, ფიზ. მათ. მეცნ. კანდიდატი
შექმნილია სხვადასხვა ტიპის პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული მესერები და ელემენტები მათ ბაზაზე დროის რეალურ მასშტაბში სინათლის კონების პოლარიზაციის მდგომარეობის სრული ანალიზისათვის. ამგვარი ელემენტების საშუალებით შესაძლებელია ახალი ტიპის ოპტიკური მოწყობილობების შექმნა: პოლარიმეტრების, ელიფსომეტრების, დიქროგრაფების, დისტანციური ზონდირებისა და მიზნების ამომცნობი სისტემები. ამ ტიპის მესერების გამოყენების შესაძლებლობა აპრობირებულია ასტროპოლარიმეტრიაში, პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული დამცავი სისტემისა და პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული შაქარმზომის შექმნისას, დროის რეალურ მასშტაბში მომუშავე ოპტიკური ინფორმაციის ამომცნობი სისტემების შექმნის ამოცანაში.

II. პროგრამის დასახელება: “პოლარიზაციის სიბრტყის მობრუნების კუთხის პრეციზიული გაზომვის მეთოდი პოლარიზაციული მესერის მეშვეობით და ამ მეთოდის ბაზაზე ავტომატური, პორტატიული, რეალურ დროში მომუშავე პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული შაქარმზომის შემუშავება” (CRDF გრანტი BPG 05/07)
პროგრამის კოორდინატორი: ბარბარა კილოსანიძე, ფიზ. მათ. მეცნ. კანდიდატი

III. პროგრამის დასახელება: “ფართო სპექტრულ უბანში პოლარიზაციულად მგრძნობიარე მარეგისტრირებელი არეების მიღება, კვლევა და გამოყენება“ (სესფ-ის გრანტი GNSF/ST06/4-022).
პროგრამის კოორდინატორი: ვლადიმერ ტარასაშვილი, — ფიზ. მათ. მეცნ. კანდ.
ერთ-ერთ ძირითად პრობლემას პოლარიზაციულ ჰოლოგრაფიაში წარმოადგენს მაღალეფექტური პოლარიზაციულად მგრძნობიარე მასალების მიღება, მათი დამზადების ტექნოლოგიის შემუშავება და მათ ბაზაზე ახალი ტიპის პოლარიციულ-ჰოლოგრაფიული მოწყობილობების შემუშავება.
ჩატარდა საძიებო-კვლევითი სამუშაოები ფართო სპექტრულ უბანში (250–1060 ნმ) პოლარიზაციულად მგძნობიარე მარეგისტრირებელი არეების მისაღებად სხვადასხვა კლასის ორგანული საღებარებისა და სხადასხვა ტიპის აქტივირებული ორგანული და არაორგანული მინების ბაზაზე; მათი ანიზოტროპული თვისებების კვლევა; მიღებული არეების გამოყენება პოლარიზაციული ჰოლოგრაფიის პრაქტიკულ ამოცანებში; უნიკალური შესაძლებლობების მქონე პოლარიზაციული ოპტიკური ელემენტების სადემონსტრაციო (ლაბორატორიული) მაკეტების დამზადება. საკმარისი ფოტოანიზოტროპული მგძნობიარობის მქონე პოლარიზაციულად-მგრძნობიარე არეების მიღების მიზნით ჩატარდა ახალი ორგანული საღებრების სინთეზი და პოლიმერული მატრიცების მოდიფიკაცია. ჩატარდა ინდუცირებული ანიზოტროპიის მოვლენის ამსახველი თეორიული მოდელების შემუშავება ცალკეული ტიპის არეებისათვის ანიზოტროპიისა და გიროტროპიის აღძვრის სხვადასხვა მექანიზმებით. ჩატარებული თეორიული და ექსპერიმენტული კომპლექსური კვლევები საშუალებას მოგვცემს გავაფართოოთ წარმოდგენა მშთანთქმელი ცენტრების ანიზოტროპულ ბუნებაზე, როგორც მოლეკულურ, ასევე მაკროსკოპულ დონეზე. ამგვარი მასალების საფუძველზე შესაძლებელია დამზადდეს მთელი რიგი უნიკალური თვისებების მქონე ოპტიკური ელემენტები. აღნიშნული ელემენტები, მათი უნიკალური თვისებებიდან გამომდინარე, შეითავსებენ მრავალ ფუნქციებს, რაც მომავალში შეიძლება წარმოადგენდეს კომერციულ ინტერესს ანალოგებთან შედარებაში, დამზადების სიიაფისა და კონკურენტუნარიანობის თვალსაზრისით.

გამოქვეყნებული სტატიები:
1. B.Kilosanidze, G.Kakauridze, I.Chaganava “Dynamic polarization holography: methods and applications” - Holography and Speckles, 2008, vol.5, p. 1-10.
2. V. Tarasashvili, A. Purtseladze, I. Chaganava “Photoinduced anisotropy in seleno-cadmium glass”, Proc. SPIE, Vol. 7100, 710022 (2008).
3. V. Shaverdova, S. Petrova, N. Obolashvili, “The influence of chemical activities polymer matrices on photo anisotropy of azo dyes”, Proc. SPIE, Vol. 7100, 71001P (2008).
4. V.Tarasashvili, A. Purtseladze, I. Chaganava, “Polarization-holographic amplifier-corrector of optical signals”, in Coherent Optical Technologies and Applications 2008 Conference, OSA Technical Digest Series (Optical Society of America, 2008), paper JMB2.
5. V. Shaverdova, S. Petrova, N. Obolashvili, “The Photoanisotropy and Photogirotropy in compositions of organic Dyes”, in Coherent Optical Technologies and Applications 2008 Conference, OSA Technical Digest Series (Optical Society of America, 2008), paper JMB1.
6. გ. კაკაურიძე, ბ. კილოსანიძე, გ. ქურხული, ე. ხუციშვილი “პოლარიზაციულ-ჰოლოგრფაიული დიფრაქციული ელემენტის გამოყენება ასტროპოლარიმეტრიაში”, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 7-10 (2008).
7. ბ. კილოსანიძე, გ. კაკაურიძე, ი. ჩაგანავა “დინამიური პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული დიფრაქციული მესერები”, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 10-11 (2008).
8. გ. კაკაურიძე, ბ. კილოსანიძე, ი. მშვენიერაძე “პოლარიზაციის სიბრტყის მობრუნების კუთხის პრეციზიული გაზომვის მეთოდი პოლარიზაციული მესერის მეშვეობით,” ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 14-16 (2008).
9. ბ. კილოსანიძე “ჰოლოგრაფიის 60 და პოლარიზაციული ჰოლოგრაფიის შექმნის 35 წლისთავი”. ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 3 (2008).
10. ვ. ტარასაშვილი, ა. ფურცელაძე, “ პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული მეხსიერების სისტემა მდგარი ტალღებით“, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 4-6 (2008).
11. ა. ფურცელაძე, ვ. ტარასაშვილი, “სინათლის გავრცელება არასტაცინარულ მადეპოლარიზებელ სისტემაში”, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 12-14 (2008).
12. ვ. შავერდოვა, ს. პეტროვა, ნ. ობოლაშვილი, ი. ჩაგანავა, “აზოსაღებარების ფოტოქიმიური ქცევები სხვადასხვა პოლიმერულ მატრიცებში ”, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO 2008, თეზისების კრებული, 21-24 (2008).
13. ვ. შავერდოვა, ს. პეტროვა, ნ. ობოლაშვილი, ი. ჩაგანავა “ელიფსომეტრული გაზომვები საღებარი-პოლიმერის ასიმეტრიულ სისტემებში”, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 21-24 (2008).
14. ვ. ტარასაშვილი, ა. ფურცელაძე, ი. ჩაგანავა, “ფოტოინდუცირებული ანიზოტროპია სელენ-კადმიუმიან მინაში და მისი პრაქტიკული გამოყენება”, ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება HOLOOPTO-2008, თეზისების კრებული, 39-40 (2008).
15. В.Шавердова, С.Петрова “Явление невзаимозаместимости в ИСФ” – Оптика и спектроскопия, 2008, (იბეჭდება).
16. B.Kilosanidze, G.Kakauridze, I.Chaganava “Dynamic polarization holography: 1. Dynamic polarization-sensitive materials on the basis of azodye-containing polymers,” Applied Optics, 2008 (იბეჭდება).
17. V. Shaverdova, S. Petrova, A. Purtseladze, L. Tarasashvili, N. Obolashvili “The Polarization-sensitive compositions of organic Dyes”, Applied Optics (გადაცემულია გამოსაქვეყნებლად, სარეგისტ. # 99808).

მონაწილეობა სიმპოზიუმებში, კონფერენციებში, ვორკშოპებში, სემინარებში;
მონაწილეობა საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმებში:

1. SPIE Europe Photonics Symposium, European Photonics Innovation Village, 7-11 April, 2008, Strasbourg, France:

1.1. B.Kilosanidze, G.Kakauridze, Yu.Mshvenieradze, I.Chaganava “Polarization- holographic gratings and devices on their basis: Polarization-holographic protection system and Polarization-holographic saccharimeter’ 2. Coherent Optical Technologies and Applications (COTA), July 13-16, 2008, Boston, Massachusetts, USA. 2.1. V.Tarasashvili, A.Purtseladze, I.Chaganava “Polarization-holographic amplifier-corrector of optical signals”.
2.2. V.Shaverdova, S.Petrova, N.Obolashvili “Photoanisotropy and photogyrotropy in compositions of organic dyes”.
3. SPIE Symposium on Optical System Design, Optical Design and Engineering Conference, 1 – 5 September 2008, Glasgow, United Kingdom. 3.1. V.Tarasashvili, A.Purtseladze, I.Chaganava “Photoinduced anisotropy in seleno-cadmium glass”.
3.2. V.Shaverdova, S.Petrova, N.Obolashvili “The influence of chemical activities polymer matrix on photoanisotropy azodyes”.
მონაწილეობა ადგილობრივ სამეცნიერო ფორუმებში:
კონფერენცია “ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება - HOLOOPTO-2008“ (ქ. თბილისი, 22 – 23 სექტემბერი). კონფერენციის ორგანიზატორები: სესფ-ი და კიბერნეტიკის ინსტიტუტის ოპტიკური ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული ჩაწერისა და დამუშავების ლაბორატორია. მოხსენებები:
1. გ. კაკაურიძე, ბ. კილოსანიძე, გ. ქურხული, ე. ხუციშვილი “პოლარიზაციულ-ჰოლოგრფაიული დიფრაქციული ელემენტის გამოყენება ასტროპოლარიმეტრიაში”.
2. ბ. კილოსანიძე, გ. კაკაურიძე, ი. ჩაგანავა “დინამიური პოლარიზაციულ- ჰოლოგრაფიული დიფრაქციული მესერები”.
3. გ. კაკაურიძე, ბ. კილოსანიძე, ი. მშვენიერაძე “პოლარიზაციის სიბრტყის მობრუნების კუთხის პრეციზიული გაზომვის მეთოდი პოლარიზაციული მესერის მეშვეობით”.
4. ბ. კილოსანიძე “ჰოლოგრაფიის 60 და პოლარიზაციული ჰოლოგრაფიის შექმნის 35 წლისთავი”.
5. ვ. ტარასაშვილი, ა. ფურცელაძე “პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული მეხსიერების სისტემა მდგარი ტალღებით“.
6. ა. ფურცელაძე, ვ. ტარასაშვილი “სინათლის გავრცელება არასტაცინარულ მადეპოლარიზებელ სისტემაში”.
7. ვ. შავერდოვა, ს. პეტროვა, ნ. ობოლაშვილი, ი. ჩაგანავა “აზოსაღებარების ფოტოქიმიური ქცევები სხვადასხვა პოლიმერულ მატრიცებში ”.
8. ვ. შავერდოვა, ს. პეტროვა, ნ. ობოლაშვილი, ი. ჩაგანავა “ელიფსომეტრული გაზომვები საღებარი-პოლიმერის ასიმეტრიულ სისტემებში”.
9. ვ.ტარასაშვილი, ა.ფურცელაძე, ი.ჩაგანავა “ფოტოინდუცირებული ანიზოტროპია სელენ-კადმიუმიან მინაში და მისი პრაქტიკული გამოყენება”.
პატენტებზე საექსპერტოდ გადაცემული დოკუმენტაციის პაკეტები:
1. ბ.კილოსანიძე, გ.კაკაურიძე, ი.მშვენიერაძე “პოლარიზაციის სიბრტყის მობრუნების კუთხის პრეციზიული, დროის რეალურ მასშტაბში გაზომვის ხერხი პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული ელემენტის გამოყენებით”.
2. ვ.ტარასაშვილი, ა.ფურცელაძე შემხვედრ კონებში ჰოლოგრაფიული ინტერფეროგრამის ჩამწერი მოწყობილობა.
განაცხადის # AP 2008 010869.
განაცხადის შეტანის თარიღი: 2008-08-18.
მიღებულია პრიორიტეტით სარგებლობის უფლება_შეტყობინება #68638 (2008-09-18).
3. ვ.ტარასაშვილი, ა.ფურცელაძე “ოპტიკური სიგნალის გაძლიერებისა და კორექციის პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული ხერხი” და გადაეცა კომპანია “ჯეო-პატ”-ს (შიდა #08035/01-08).

მონაწილეობა საერთაშორისო და ადგილობრივ საგრანტო კონკურსებში:
1. CRDF grant BPG#05/07 “Development of automatic portatable fast-operating polarization-holographic saccharimeter for the control of quality of beer in the process of production”. (PI B.Kilosanidze) – (დასრულებულია 2008 წლის 29 თებერვალს)
2. სესფ-ის გრანტი GNSF/ST06/4-022: „ფართო სპექტრულ უბანში პოლარიზაციულად მგრძნობიარე არეების მიღება, კვლევა და გამოყენება” (ხელმძღვანელი ვ.ტარასაშვილი) – დასრულებულია 2008 წლის 30 სექტემბერს.
3. CRDF grant BPG#01/09 “Development of advanced reflection polarization-holographic protection system for documents, valuable papers and industrial products”. (PI G.Kakauridze) – Favorable decision, STEP Venture Conference, 8 December, 2008.
4. სესფ-ის 2008 წ. სახელმწიფო სამეცნიერო საგრანტო კონკურსი: “ოპტიკურ საკომუნიკაციო ქსელებში ინფორმაციის არხების სივრცული კომუტაცია დინამიური პოლარიზაციული ჰოლოგრამების მეშვეობით”. (პროექტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი ბ.კილოსანიძე, მენეჯერი გ.კაკაურიძე) – დაფინანსებული პროექტი.
5. სესფ-ის 2008 წ. სახელმწიფო სამეცნიერო გრანტების კონკურსი: “ინოვაციური პოლარიმეტრული მეთოდის შემუშავება დროის რეალურ მასშტაბში ოპტიკური დისტანციური ზონდირებისა და ობიექტების ამოცნობისათვის”. (პროექტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი გ.კაკაურიძე, მენეჯერი ბ.კილოსანიძე) - დაფინანსებული პროექტი.

წარდგენილი პროექტები:
1. Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA), Strategic Technology Office (STO), Program BAA 07-01. “Development of the Innovative Remote Optical Sensing Technology for the Detection and Recognition of the Aerospace, Airborne and Ground Targets in Real Time”. (PI B.Kilosanidze). With Marymount Manhattan College, 221 East 71 St, New York, NY 10021, USA – კონკურსის შედეგის მოლოდინი.
2. The Leverhulme Trust Research Projects Grant Program “Gradiently oriented polymers – new generation materials: creation and study”. With Institute of Machine Mechanics and Iv. Javakhishvili Tbilisi State University. - კონკურსის შედეგის მოლოდინი.


7. ოპტიკურად მართვადი ანიზოტროპული სისტემების განყოფილება

I. პროგრამის დასახელება: “ნანონაწილაკებით ლეგირებული ფოტომგრძნობიარე ქოლესტერულ-პოლიმერული სტრუქტურების შესწავლა“
პროგრამის კოორდინატორი: გურამ ჭილაია, ფიზ.მათ. მეც. დოქტორი
დამზადდა ნანონაწილაკებით ლეგირებული ფოტომგრძნობიარე ქოლესტერულ-პოლიმერული მინარევები და შესწავლილ იქნა მათი თერმო და ფოტოოპტიკური მახასიათებლები: შთანთქმის ზოლის ტემპერატურული დამოკიდებულება და ოქროს და ვერცხლის ნანონაწილაკების გამოყენებით პოლიმერული მატრიცის თერმომგრძნობიარობის გაზრდა.
მიმდინარეობს ექსპერიმენტები ჰოლოგრაფიული და ფოტოგრაფიული მეთოდების გამოყენებით ნანონაწილაკებით ლეგირებულ ფოტომგრძნობიარე პოლიმერულ მატრიცებში ოპტიკური ინფორმაციის ჩასაწერად.

2008 წელს წარდგენილი და გამოქვეყნებული სამეცნიერო ნაშრომების სია
1. G. Chilaya, A. Chanishvili, G. Petriashvili, Z.Wardosanidze, R. Barberi, G. Cipparone, A. Mazzulla, M.P. de Santo, M.A. Matranga, “Recording of High Efficiency Holographic Gratings in Photopolymers Initiated by Luminescent Dyes”, Proceedings of the Polymer Processing Society 24th Annual Meeting „PPS-24“, June 15-19, Salerno (Italy), 2008.
2. G. Chilaya; A. Chanishvili, G. Petriashvili, R. Barberi, G. Cipparrone, A. Mazzulla, M.P. De Santo, H. Sellame, M.A. Matranga, “Lasing in Three Layer Systems Consisting of Cholesteric Liquid Crystals and Dye Solution”, Molecular Crystals and Liquid Crystals. (Submitted).
3. Svetlana V. Serak, Nelson V. Tabiryan, Guram Chilaya, Andro Chanishvili, Gia Petriashvili, “Chiral Azobenzene Nematics Phototunable with a Green Laser Beam”, Molecular Crystals and Liquid Crystals. (Submitted)
4. G. Petriashvili, G. Chilaya, M.A. Matranga, M.P. De Santo, G. Cozza, R. Barberi, J.del Barrio, L.S. Chinelatto jr, L. Oriol and M. Pinol, „Chiral luminescent compounds as a perspective cholesteric liquid crystal lasers“, Optics express. (Submitted).
5. Japaridze K.G., Chilaya G.S., Elashvili Z.M., Zurabishvili Ts.I., Petriashvili G.Sh. and Chelidze G.Sh., „Thermosensitive Liquid-Crystal Polymer Films“, Georgian Engineering News, N3, 2008.
6. G. Petriashvili, A. Chanishvili, G. Chilaya, M.A. Matranga, M.P. De Santo, R. Barberi, „Novel UV sensor based on a liquid crystalline mixture containing a photoluminescent dye“, 8th national meeting of the Italian liquid crystal society (SICL), 2008.
7. M.P.De Santo, M.A. Matranga, G. Petriashvili, G. Chilaya and R. Barberi, “Lasing stability enhancement in dye doped cholesteric liquid crystal”, Proceeding of Japanese-Italian liquid crystal workshop, 2008.
8. M.P.De Santo, M. A. Matranga, G.Petriashvili, G. Chilaya and R. Barberi “Lasing stability enhancement in dye doped cholesteric liquid crystal. Molecular Crystals and Liquid Crystals. (Submitted)
9. G. Petriashvili, G. Chilaya, M.A. Matranga, M.P. De Santo, R. Barberi, “Wide band gap materials as a new tuning strategy for dye doped cholesteric liquid crystal lasers”, Optics express. (Submitted)
10. G. Petriashvili, A. Chanishvili, G. Chilaya, M.A. Matranga, M. P. de Santo, and R. Barberi, “Novel UV Sensor Based on a Liquid Crystalline Mixture Containing a Photoluminescent Dye”, Molecular Crystals and Liquid Crystals. (Accepted)

მიღებული სახელმწიფო სამეცნიერო გრანტები:
1. GNSF/ST07/3-177 “ოპტიკური ინფორმაციის ჩაწერა პოლიმერით სტაბილიზირებულ ფოტონურ თხევად კრისტალში”
2. GNSF/ST07/6-222 “თხევადკრისტალური ლაზერი სიმსივნის ადრეული დიაგნოსტიკის ოპტიკური ხელსაწყოებისათვის”

II. პროგრამის დასახელება: “ოპტიკური, რელაქსაციური და ტრანსპორტის პროცესები ნახევარგამტარულ ნანოსტრუქტურებში“
პროგრამის კოორდინატორი: ელენე ციციშვილი — ფიზ.მათ.მეცნ.დოქტ.
2008 წლის განმავლობაში გრძელდებოდა ნახევარგამტარული ნანოსტრუქტურების შესწავლა. მიღებულ იქნა AgCl-ის ქვანტური წერტილების შემცველი ნიმუშები. ჩატარდა ქვანტური წერტილების სიდიდისა და მათი საშუალო რადიუსის მიხედვით განაწილების გაზომვები. მიღებულ იქნა ნიმუშების ლუმინესცენციის სპექტრები, რომლებიც ახდენენ თავისუფალი და ბმული ექსიტონების ხაზების დემონსტრირებას.
გრძელდებოდა ნახევარგამტარულ ნანოსტრუქტურებში სპინების რელაქსაციის პრობლემების თეორიული გამოკვლევები.

გამოქვეყნებულია შემდეგი ნაშრომები: 1. E.Tsitsishvili et al. “Exiton states and spin relaxation in CdSe/ZnSe self-organized quantum dots”, Semic.Sci.Technol. 23, 114010, 2008.
2. Р.Джанелидзе и др. «Электрическая проводимость стекол, содержащих квантовые точки С»б Вестник Академии Наук Грузии, Сер. Химическая, №1-2, 46, 2008.

III. პროგრამის დასახელება: ”შემცირებული განზომილების მქონე ნახევრადგამტარული და მაგნიტური სტრუქტურების სპინური და ოპტიკური თვისებები”
პროგრამის კოორდინატორი: ოლეგ გოგოლინი, ფიზ. მათ. მეც. კანდ.
სინთეზირებულია სილიკატური მინები, რომლებიც შეიცავენ ნახევარგამტარული ნაერთების CuBr-ის , CuJ-ის , ZnO და სხვა ქვანტურ წერტილებს.
გაზომილია მიღებული ნიმუშების ოპტიკური სპექტრები და მათი დამოკიდებულება ტემპერატურაზე. განსაზღვრულია აკრძალული ზონის სიგანის ცვლილების ტემპერატურული დამოკიდებულები სხვადასხვა კრისტალური მოდიფიკაციებისათვის.
გამოკვლეულია ჰეტეროგადასვლებში Au: GaSe ექსიტონური ოპტიკური სპექტრები. დამუშავებულია მაგნიტოოპტიკური პარამეტრების ელიფსომეტრული გაზომვის მეთოდი თხელფენოვან სტრუქტურებში, რომლებიც შეიცავენ მაგნიტურ ფენებს. ჩატარებულია მოცემული სტრუქტურების ანალიზი პოლარული, მერიდიანული და ეკვატორული კერის ეფექტის საფუძველზე.

გამოქვეყნებულია შემდეგი ნაშრომები:
1. O.Gogolin at al. “Linear and nonlinear optic, dynamic and lasing in ZnO nanostructures”, J.of Lum. 128 v., 729 p., 2008.
2. Р.Джанелидзе, М.Кациашвили, О.Бакрадзе, В.Эдилашвили “Электрическая проводимость боратных стекол, содержащих квантовые точки полупроводникового соединения CuCl”. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მაცნე, ქიმიის სერია, ტ.34, E#1, გვ.91.

IV. პროგრამის დასახელება: ”შეფერილი ფორმის გაზრდილი სტაბილურობის მქონე ფოტოქრომული სპიროპირანების სინთეზი და კვლევა”
პროგრამის კოორდინატორი: აკადემიკოსი კოხტა ჯაფარიძე.
სინთეზირებულია ახალი ტიპის სპიროპირანები, სადაც აზოტის ატომი საერთოა ინდოლინისა და ტეტრაჰიდროპირიდინის ციკლებისათვის. ასეთი აგებულების სპიროპირანებში წონასწორობის მუდმივა გადახრილია შეფერილი ფორმისაკენ, შთანთქმის ზოლი ხილულ უბანში ბატოქრომულადაა წანაცვლებული, ხოლო ფოტომგრძნობიარობა ხილული სინათლის მიმართ აღემატება ცნობილი ანალოგების ფოტომგრძნობიარობას.
განხილულია მოლეკულაში ციკლური ფრაგმენტის შეტანით გამოწვეული შეშფოთება და ბმის ენერგიის შემცირება.
ნაჩვენებია, რომ სპიროპირანის მოლეკულის თვისებებზე გავლენას ახდენს ჩამნაცვლებლის არა მარტო ელექტრონული ბუნება და პოზიცია, არამედ ჩამნაცვლებლის გეომეტრიული აღნაგობა.

გამოქვეყნებულია შემდეგი ნაშრომები:
1. თერმომგრძნობიარე თხევად-კრისტალური პოლიმერული ფირები. კ.ჯაფარიძე, გ.ჭილაია, ზ.ელაშვილი, ც.ზურაბიშვილი, გ.პეტრიაშვილი, გ.ჭელიძე, ჟურნალი Georgian Engeneering News, 2008, #3, p. 63-67.
2. დამატებითი ციკლური Fფრაგმენტის გავლენა სპიროპირანის თვისებებზე. კ.ჯაფარიძე, ლ.დევაძე, ჯ.მაისურაძე, ნ.სეფაშვილი, ჟურნალი Georgian Engeneering News, (გადაცემულია).

თეზისები:
ციკლურ ფრაგმენტიანი სპიროპირანები სამგანზომილებიანი მეხსიერების ელემენტებისათვის. კ.ჯაფარიძე, ლ. დევაძე, ჯ. მაისურაძე, ნ. მახაშვილი, ნ. სეფაშვილი, რ. ბაკურაძე, მ. გუგავა. კონფერენცია “ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება”. 22-23 სექტემბერი, 2008, თბილისი.
მოცულობითი ფრაგმენტიანი სპიროპირანები მეხსიერების ელემენტებისათვის. კ.ჯაფარიძე, ჯ. მაისურაძე, ლ. დევაძე, ნ. ხელაშვილი, ნ. სეფაშვილი, რ. ბაკურაძე, მ. გუგავა. კონფერენცია “ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული და ოპტიკური ჩაწერა, შენახვა და დამუშავება”. 22-23 სექტემბერი, 2008, თბილისი.

საერთაშორისო კონფერენციაზე “მოლეკულური მოდელირება”მოსკოვი 2009 წარდგენილი და მიღებულია შემდეგი თეზისები:
1) ”კვანტურ-ქიმიური გამოთვლების საფუძველზე სპიროპირანის მოლეკულაში ფოტოქიმიური პროცესების მოდელირება” (კ.ჯაფარიძე, ლ.დევაძე, ჯ.მაისურაძე, რ.ბაკურაძე, ნ.სეფაშვილი, მ.გუგავა.)
2) “სპიროპირანების ფოტოქრომული თვისებების ოპტიმიზაცია კვანტურ-ქიმიური კვლევების საფუძველზე”. (კ.ჯაფარიძე, ლ.დევაძე, ჯ.მაისურაძე, ნ.მახაშვილი, რ.ბაკურაძე, მ.გუგავა).

განაცხადი გამოგონებაზე:
“ფოტომგრძნობიარე თხევადკრისტალური პოლიმერული ფირი”.
განაცხადის შეტანის თარიღი 2008-11-27. განაცხადის # AP 2008 010990.

V. პროგრამის დასახელება: “ბოჭკოვანი ლაზერის ოპტიკურ-ფიზიკური თვისებების კვლევა”
პროგრამის კოორდინატორი: შალიკო გვათუა, ფიზ. მათ. მეც. კანდიდატი
მინა-ბოჭკოს, მათ შორის აქტიური ბოჭკოვანი შუქსატარის (abS) მიღებისათვის დამუშავდა ახალი, იაფი, ტექნოლოგიური რეგლამენტი:
1) მინანახშირბადიდან დამზადდა ყალიბი [1] abS-ს გამოსაწელად, რომლის დასაყალიბებელი ნახვრეტის დიამეტრი იყო ტოლი ~2,0 მმ; 2). მიღებული იქნა ნეოდიმიუმით აქტივირებული abS დიამეტრით (60÷68)მკმ, რომლის გულარი იყო ფოსფატური მინა КГСС-1684, ხოლო გარსი _ პასიური მინა ЛО-1017; 3) abS-ს დაყალიბების ტემპერატურა იყო ~ 745°C, ხოლო ამ ტემპერატურაზე დაყოვნების ხანგრძლიობა შეადგენდა ~1,0სთ; 4) აირადი აზოტის მიწოდება დასაყალიბებელ კამერაში ხორციელდებოდა ~ 1,2 ატ წნევით, ხოლო abS გამოწელვის სიჩქარე იყო ~ 150მ/წთ.
მოცემულ abS-ში ექსპერიმენტულად იყო მიღებული ლაზერული ეფექტი [2,3], რომელიც ხასიათდებოდა გენერაციის რეგულარული იმპულსების მწკრივით ხანგრძლივობით ~ 0,5 მწმ: 1). ცალკეული იმპულსების ხანგრძლივობა იყო (0,8-0,08) მკწმ, ხოლო გენერაციის სპექტრალური ნახევარსიგანე შეადგენდა ≤ 1,2 ნმ; 2). გენერაციის მთლიანი ენერგია ერთეული abS-ს ტორსიდან აღწევდა ~ 4,0მჯ მნიშვნელობას.
შესწავლილი იყო აგრეთვე გადამრთველი GaP-ზე (კუთრი წინაღობა (108÷1010)ომ.სმ), რომლის გადართვა-გადმორთვა ხორციელდებოდა როგორც ელექტრონული, ასევე ოპტიკური სიგნალით. სხვადასხვა სისქის ნიმუშებში ზღურბლური ძაბვა იყო (20÷60)ვ, ნარჩენი ძაბვა (6,5÷2,4)ვ, დენი (0,4÷0,6)მა. ოთახის ტემპერატურაზე GaP-ს ელემენტები იყვნენ ფოტო-მგრძნობიარენი და ექსპერიმენტულად მათი ჩართვა ხდებოდა 560 ნმ, ხოლო შესაბამისად გამორთვა 750 ნმ ტალღის სიგრძის გამოსხივებით [4].
Fe/GaAs სტრუქტურა დამზადებული იყო ელექტროქიმიურად, ჩვენს მიერ დამუშავებული ტექნოლოგიით [4], მიღებული იყო შოტკის დიოდები, გადაღებული იყო ვოლტ-ამპერული და ვოლტ-ტევადური მახასიათებლები საიდანაც გამოთვლილი იყო იდეალურობის კოეფიციენტი n=1.02, შესწავლილია დენის სვლის მექანიზმი, ნაჩვენებია, რომ ზომიერად ლეგირებული (1016 - 1017)სმ-3 GaAs-ისთვის სამართლიანია თერმოელექტრული ემისიის მოდელი [5].

პატენტები:
თ.ნაკაიძე, ჯ. ნაკაიძე, გ.ბეგიაშვილი, შ.გვათუა. ბუნებრივი ქანებიდან და სინთეზირებული მასალებისგან მინის უწყვეტი ბოჭკოს მიღების ხერხი. საქპატენტის საბოლოო დადებითი გადაწყვეტილება გამოგონების განაცხადეზე # AP 2007 009949, 2009.01.12, სკი C 03 B 37/00, 37/01.

სტატიები:
1. შ.გვათუა. მინაბოჭკოვანი ლაზერის და გამაძლიერებლის კვლევა კავშირის ოპტიკური სისტემებისათვის. HOLOOPTO 2008წ. კონფერენციის თეზისების კრებული, თბილისი (22-23) 09.2008წ, გვ.52-53.
2. ი.ბლაგიძე, შ.გვათუა, რ.თხინვალელი, ნ.გვათუა, ნ.პაპუნაშვილი. გამოწვის ზეგავლენა ნეოდიმიუმით ლეგირებული ფოსფატური მინების ოპტიკურ თვისებებზე. მეცნიერება და ტექნოლოგია, გამოქვეყნდება 2009 წ #1-ში.
3. თ.ლაფერაშვილი, გ.ნაკაშიძე, ო.კვიციანი. ნახევარგამტარული ოპტოელექტრონული გადამრთველი GaP-ს ბაზაზე. HOLOOPTO 2008 წ, კონფერენციის თეზისების კრებული, თბილისი, (22-23) 09. 2008 წ, გვ. 44-45, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე (in press).
4. V.Mikelashvili, O. Kvitsiani, D. Laperashvili, T. Laperashvili. Current Flow in Fe/GaAS Structures, JEN, 2008, N4.

VI. პროგრამის დასახელება: ”პოლიმერების გრადიენტული ორიენტაციის ძირითადი კანონზომიერებების დადგენა; ორმაგი სხივტეხის განსაზღვრული გრადიენტის მქონე პოლიმერული ოპტიკური ელემენტების მიღება და გამოკვლევა”
პროგრამის კოორდინატორი: ლ.ნადარეიშვილი, ქიმ. მეც. დოქტორი
საანგარიშო წლის მანძილზე დამზადდა მოწყობილობა, რომელიც იძლევა საშუალებას მივიღოთ გრადიენტულად ორიენტირებული ფირები წინასწარ დადგენილი მახასიათებლებით.
შემუშავდა ახალი ხელსაწყოს პრინციპული სქემა, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია გრადიენტულად ორიენტირებული პოლიმერული ფირების მიღება ზონური გათბობის პირობებში.
ჩატარებულ იქნა გამოკვლევები გრადიენტულად ორიენტირებული პოლიმერული კომპოზიტების ელექტრული თვისებების შესასწავლად.
შედეგი: მიღებულია პატენტი PP4398 2008წ. "მოწყობილობა პოლიმერული ფირების გასაჭიმად".
ავტორები: ლ.ნადარეიშვილი, ზ.ვარდოსანიძე, ი.სხირტლაძე, გ.ჭელიძე, ვ.ახობაძე, ნ.თოფურიძე, ნ.ლეკიშვილი, ი.ფავლენიშვილი, ლ.შარაშიძე, კ.ჯაფარიძე.
მომზადებულია ორი სამეცნიერო სტატია, რომლებიც გამოქვეყნდება სამამულო და საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალებში.


სამეცნიერო-საორგანიზაციო საქმიანობა

ა) 2008 წელს დასრულდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერებათა სამინისტროს სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების ფარგლებში მიმდინარე 30 პროგრამა და უცხოური გრანტით მიმდინარე 1 სამეცნიერო – კვლევითი სამუშაო.
ბ) ინსტიტუტში სულ 185 საშტატო ერთეულია. მათ შორის 9 სამეცნიეო ქვედანაყოფის გამგე, 8 – მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი ( 8,5 საშტატო ერთეული), 28 – უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 38 – მეცნიერი თანამშრომელი. ამათგან 2 – აკადემიკოსია, 18 – მეცნიერებათა დოქტორი, 64 – მეცნიერებათა კანდიდატი.
გ) 2008 წელს მოპოვებული საავტორო მოწმობები და პატენტები:

1. ბ.კილოსანიძე, გ.კაკაურიძე, ი.მშვენიერაძე, “პოლარიზაციის სიბრტყის მობრუნების კუთხის პრეციზიული, დროის რეალურ მასშტაბში გაზომვის ხერხი პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული ელემენტის გამოყენებით”.
2. ტარასაშვილი, ა.ფურცელაძე: შემხვედრ კონებში ჰოლოგრაფიული ინტერფეროგრამის ჩამწერი მოწყობილობა. განაცხადის # AP 2008 010869. განაცხადის შეტანის თარიღი: 2008-08-18. მიღებულია პრიორიტეტით სარგებლობის უფლება_შეტყობინება #68638 (2008-09-18).
3. ვ.ტარასაშვილი, ა.ფურცელაძე “ოპტიკური სიგნალის გაძლიერებისა და კორექციის პოლარიზაციულ-ჰოლოგრაფიული ხერხი” და გადაეცა კომპანია “ჯეო-პატ”-ს (შიდა #08035/01-08).
4. კ.კარაკოზოვი, გ.ჭანტურია, რ.თათარაშვილი, განაცხადი გამოგონებაზე საქპატენტში #10439/01-261207 –“ოპტიკური კომუტატორი”, 10.03.08
5. კ.ჯაფარიძე, ლ.დევაძე, ჯ.მაისურაძე, ნ.მახაშვილი, რ.ბაკურაძე, მ.გუგავა, განაცხადი გამოგონებაზე: “ფოტომგრძნობიარე თხევადკრისტალური პოლიმერული ფირი”. განაცხადის შეტანის თარიღი _ 2008-11-27. განაცხადის #AP 2008 010990.
6. თ.ნაკაიძე, ჯ. ნაკაიძე, გ.ბეგიაშვილი, შ.გვათუა. ბუნებრივი ქანებიდან და სინთეზირებული მასალებისგან მინის უწყვეტი ბოჭკოს მიღების ხერხი. საქპატენტის საბოლოო დადებითი გადაწყვეტილება გამოგონების განაცხადზე # AP 2007 009949, 2009.01.12, სკი C 03 B 37/00, 37/01.
დ) მონაწილეობა საერთაშორისო ღონისძიებებში (ვორკშოფები, კონფერენციები):
განყოფილება #1
1) An inverse problem for some classes linear functional differential equations. The 2 International Conference on Control and Optimization with Industrial Applications, June 2-4, 2008, Baku, Abstracts, p.168.
2) Formulas of variation for solutions for some classes of functional differential equations and there applications. The Fifth Congress of Nonlinear Analysts, July 2-9, 2008, Orlando, Florida, USA.
3) Optimization of delay controlled systems with non-fixed initial moment and mixed initial condition. International Conference on Modern Problems in Applied Mathematics, 7-9 October, 2008, Tbilisi, Abstracts, 48 p.
4) Formulas of variation for variable structure delay differential equation with mixed intermediate condition and their applications in optimal problems, International Conference on Modern Problems in Applied Mathematics, 7-9 October,2008, Tbilisi, Abstracts, 44 p.
5) Optimal control and inverse problems for some classes neutral differential Equations. Workshop ,,Journees Problems Inverses et Optimisation de Forme”, December 17-18, 2008, Nantes, France
6) The second international conference “Problems of Cybernetics and informatics” Baku, Azerbaijan, 10-12 September, 2008
გაკეთდა მოხსენება: “Completely Controllable quantum System”. http://www.science.az/cyber/pci2008/5.htm
გამოქვეყნდა კონფერენციის შრომებში: Problems of Cybernetics and informatics,Vol.3, pp.84-87, ISBN 978-9952-434-09-5
7) International Conference on “Modern Problems in Applied Mathematics”, Dedicated to the 90-th anniversary of Iv. Javakhishvili Tbilisi State University (TSU) and 40th Anniversary of the Foundation of I.Vekua Institute of Applied Mathematics, 26-28 September, 7-9 October, 2008
gakeTda moxseneba: "Problems of generalized analytic functions"
http://www.viam.science.tsu.ge/viam40/tezisebis_krebuli.pdf
8) Logic, Algebra and Truth Degrees, First Coference of the working group on Mathematical Fuzzy Logic; 8-11 September 2008, Siena, Italy. http://www.mat.unisi.it/~latd2008/
“On one-generated Projective BL-algebras” (“ერთწარმომქმნელიანი პროექციული BL–ალგებრების შესახებ”)
9) International Conference on “Modern Problems in Applied Mathematics”, Dedicated to the 90-th anniversary of Iv. Javakhishvili Tbilisi State University (TSU) and 40th Anniversary of the Foundation of I.Vekua Institute of Applied Mathematics, 26-28 September, 7-9 October, 2008.
http://www.viam.science.tsu.ge/viam40/tezisebis_krebuli.pdf
“Free Cyclic MV-algebra” (“ციკლური თავისუფალი MV -ალგებრები”)
10) Workshop on Structural Proof Theory, Paris, November 19-21 2008; http://www.jessieu.fr/~parigot/SPT-2008.html#prog "Unification in many valued logic" (“მრავალნიშნა ლოგიკის უნიფიკაცია”)
11) ბელორუსიის მათემატიკოსთა მე-10 საერთაშორისო კონფერენცია 2008 წლის 3-7 ნოემბერი;
განყოფილება #2
12) XXIX URSI General Assembly, Chicago, Illinois, USA, 2008.
13) PIERS (Progress in Electromagnetics Research Symposium), 2-6 July, Cambridge, USA, 2008.
14) The Fifth IASTED (The International Association of Science and Technology for Development, USA) International Conference on Antennas, Radar, and Wave Propagation, April 16-18, 2008, Baltimore, Maryland, USA, pp. 59-64, 2008.
15) LAPC 2008 International symposium, Loughborough, England, March 17-19, 2008, pp. 81-84, 2008.
განყოფილება #4
16) BEMS annual 29th meeteng, San Diego California USA, June 8-12 2008. “ELF Utilized in Cell Phone Causes Destruction Single Neuron Habituation to Stimulus”
განყოფილება #5
17) საერთაშორისო ნანოტექნოლოგიური კონფერენცია საბერძნეთში “International Conference from Nanoparticles and Nanomaterials to Nanodevices and Nanosystems, Halkidiki, Greece, June 16-18, 2008”.
18) 25th international conference on Low Temperature Physics. August 6-13, 2008. RAI Convention Centre, Amsterdam, Netherlands. http://www.lt25.nl
განყოფილება #6
19) SPIE Europe Photonics Symposium, European Photonics Innovation Village, 7-11 April, 2008, Strasbourg, France:
19.1. B.Kilosanidze, G.Kakauridze, Yu.Mshvenieradze, I.Chaganava “Polarization- holographic gratings and devices on their basis: Polarization-holographic protection system and Polarization-holographic saccharimeter’
20) Coherent Optical Technologies and Applications (COTA), July 13-16, 2008, Boston, Massachusetts, USA.
20.1. V.Tarasashvili, A.Purtseladze, I.Chaganava “Polarization-holographic amplifier-corrector of optical signals”.
20.2. V.Shaverdova, S.Petrova, N.Obolashvili “Photoanisotropy and photogyrotropy in compositions of organic dyes”.

21) SPIE Symposium on Optical System Design, Optical Design and Engineering Conference, 1 – 5 September 2008, Glasgow, United Kingdom.
21.1. V.Tarasashvili, A.Purtseladze, I.Chaganava “Photoinduced anisotropy in seleno-cadmium glass”.
21.2. V.Shaverdova, S.Petrova, N.Obolashvili “The influence of chemical activities polymer matrix on photoanisotropy azodyes”.


ე) საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობა:

# სახელი, გვარი თანამდებობა ქვეყანა, ვადები მივლინების მიზანი
1 რ.გროგოლია დირექტორის მოადგილე იტალია, სალერნოს უნივერსიტეტი, 17.05.08-22.05.08 სამეცნიერო სემინარი, ლექციები
2 რ.გროგოლია დირექტორის მოადგილე იტალია, სიენას უნივერსიტეტი, 08.09.08-13.09.08 სამეცნიერო სამუშაოები
3 რ.გროგოლია დირექტორის I მოადგილე რომისა და პარიზის უნივერსიტეტები, 14.11.08-25.11.08 ერთობლივი სამეცნიერო სამუშაოები
4 თ.ზორიკოვი #4 განყ. უფ. მეც. თან. აშშ, პროვიდენსის უნივერსიტეტი 19.02.08-03.03.08 ერთობლივი სამეცნიერო სამუშაოები
5 გ.ანანიაშვილი #3 განყ. გამგე ლიტვა, ვილნიუსი,ესტონეთი, ტალინი,11.06.08-25.06.08 მოხსენებები სემინარებზე
6 გ.ჭილაია #7 განყ. წამყვანი მეც. თან. რუსეთი, ქ.მოსკოვი, კრისტალოგრაფიის ინსტიტუტი, 01.12.08-01.03.09 ერთობლივი სამეცნ. კვლევები
7 ა.ჭანიშვილი #7 განყ. გამგე იტალია, კალაბრიის უნივერსიტეტი, 12.05.08-12.07.08 ერთობლივი სამეცნ. კვლევები
8 ბ.კილოსანიძე #6 განყ.-ში შემავალი ლაბ. გამგე საფრანგეთი, ქ.სტრასბურგი, 07.04.08-14.04.08 სამეცნიერო პროექტის წარდგენა
9 გ.პეტრიაშვილი #7 განყ. უფროსი მეცნ. თან. იტალია, კალაბრიის უნივერსიტეტი, 17.03.08-30.05.08 ერთობლივი სამეცნ. კვლევები
10 გ.პეტრიაშვილი #7 განყ. უფროსი მეცნ. თან. იტალია, კალაბრიის უნივერსიტეტი, 06.10.08-20.12.08 ერთობლივი სამეცნ. კვლევები
11 თ.თადუმაძე #1 განყ. მთ. მეც. თან. აზერბაიჯანი, ქ.ბაქო,01.06.08-05.06.08 საერთაშორისო კონფერენცია
12 თ.თადუმაძე #1 განყ. მთ. მეც. თან. საფრანგეთი, ქ.ნანტი,12.12.08-19.12.08 სამეცნიერო კვლევები
13 დ.ჯიშიაშვილი #5 განყ. გამგე საფრანგეთი, ქ.ნანსი,17.06.08-15.07.08 ლექციები
14 შ.კეკუტია #5 განყ. მთავარი მეც. თანამშრომელი უკრაინა, ყირიმი, 23.05.08-20.06.08 მენეჯმენტის საკითხები
15 ნ.ჩხაიძე #5 განყ. მეც. თანამშრომელი ვიეტნამი, ქ. ჰანოი, 18.07.08-31.07.08 ნორჩ ფიზიკოსთა საერთაშორისო ოლიმპიადა, საქართველოს ნაკრების ხელმძღვანელი
16 ო.ბაქრაძე #7 განყ. მთ. მეც. თან. გერმანია,ქ. კარლსრუე, 01.07.08-17.07.08 ერთობლივი კვლევები გრანტის ფარგლებში
17 ო.გოგოლინი #7 განყ. უფრ. მეც. თანამშრომელი გერმანია, კარლსრუეს უნივერსიტეტი, 13.11.07-24.11.07 ერთობლივი გრანტის შესრულება
18 გ.გიორგაძე #1 განყ. გამგე აზერბაიჯანი, ქ.ბაქო, 09.09.08-13.09.08 საერთაშორისო კონფერენცია
19 ლ.ურიდია #1 განყ. მეცნ. თანამშრომელი ესპანეთი, ქ.მადრიდი, 01.11.08-01.11.11 სამეცნიერო კვლევები
20 გ.ბოლოთაშვილი #1 განყ. უფ. მეც. თან. ბელორუსი, ქ. მინსკი,03.11.08-07.11.08 საერთაშორისო კონფერენცია

ვ) დაცულ იქნა დისერტაცია დოქტორის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად ინსტიტუტის მეცნიერი თანამშრომლის ზაზა ჯალიაშვილის მიერ.

2008 წელს ინსტიტუტის თანამშრომელთა მიერ სხვადასხვა სამეცნიერო ჟურნალში (როგორც სამამულო, ისე უცხოეთის) გამოქვეყნდა 80-ზე მეტი სტატია.

კიბერნეტიკის ინსტიტუტის
სამეცნიერო საბჭოს თავჯდომარე
ფიზ.მათ.მეც. დოქტ., პროფესორი
რ.თევზაძე
სამეცნიერო საბჭოს მდივანი გ.მუმლაძე